آرى ، عقل آنها خدا است و خود آنها از عقل بىبهرهاند ، ولى از ميان جانوران تنها انسان است كه رشد قواى دماغى او به حدّى رسيده كه مىتواند تعقّل و استدلال كند ، [ و هموست كه لياقت دارا شدن عقل را به او عطا كردند ] .
تا قبل از ظهور انسان دست قدرت هنوز مخلوقى از خاك به وجود نياورده بود كه مانند او داراى مغز متفكّر و قابل انعطاف باشد ، به همين جهت مىتوان تصوّر نمود كه روزى بارقهاى از عقل كل به وجود او دميد و او را اشرف مخلوقات ساخت و قدرتى نامحدود به او عطا كرد و او را با ابديّت همقرين نمود « 1 » .
آرى ، عقل باعث امتياز آدمى بر بيشتر موجودات شد و اين عقل بود كه از قديمىترين ايّام تا به امروز ، آثار شگفتانگيز و برنامههايى حيرتآور به وجود آورد .
كتابها و كتابخانهها ، هنرهاى گوناگون ، سفرهء گستردهء تمدّن ، كارخانجات عظيم ، علوم گوناگون همه و همه از آثار عقل است .
عقل از بالاترين وسائط بين حق و خلق است و به خاطر اوست كه انسان منظور نظر خداست و لايق گرفتن فيض خاص از حضرت دوست .
گفتار علامهء مجلسى رحمه الله دربارهء عقل
علّامهء مجلسى رحمه الله در ترجمهء عقل و توضيح اين گوهر گرانبهاى خلقت چنين مىگويد :
هامش
( 1 ) - « إِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّى خَالِقٌ بَشَراً مِن طِينٍ * فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُوحِى فَقَعُوا لَهُ سَاجِدِينَ * فَسَجَدَ الْمَلَائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ » ص ( 38 ) : 71 - 73 .
[ ياد كن ] هنگامى را كه پروردگارت به فرشتگان گفت : همانا من بشرى از گل خواهم آفريد . پس زمانى كه اندامش را درست و نيكو نمودم و از روح خود در او دميدم ، براى او سجده كنيد . پس فرشتگان همه با هم سجده كردند .