پس بر سالك طريق آخرت لازم و حتم است كه با هر جديّتى كه هست ، معارف و مناسك خود را از تصرّف شيطان و نفس امّاره تخليص كند و با كمال دقّت و تفتيش در حركات و سكنات و طلب مطلوب خود غور كند و غايت سير و تحصيل و مبادى حركات باطنيّه و تغذّيات روحيّه را به دست آورد و از حيلههاى نفس و شيطان غفلت نكند و از دامهاى نفس امّاره و ابليس غافل نشود و در جميع حركات و افعال سوء ظنّ كامل به خود داشته باشد و هيچگاه آن را سر خود و رها نكند ؛ چه بسا باشد كه با اندك مسامحهاى انسان را مغلوب كند و به زمين زند و سوق به هلاكت و فنا دهد ؛ زيرا كه اگر غذاهاى روحانى از مصرف شيطان خالص نباشد و دست او در فراهم آوردن آنها دخيل باشد ، علاوه بر آن كه ارواح و قلوب با آنها تربيت نشوند و به كمال لايق خود نرسند ، نقصان فاحش براى آنها دست دهد و شايد صاحب خود را در سلك شياطين يا بهائم و سباع منسلك نمايد و آنچه مايهء سعادت و رأس المال كمال انسانيّت و وصول به مدارج عاليه است ، نتيجه منعكس دهد و انسان را به هاويهء مظلمهء شقاوت سوق دهد « 1 » .
اينجاست كه بايد گفت : مخالفت با هوى و هوس نفس براى كسب رضاى حق بهترين عبادت است و نزد خداوند بهترين پاداش را دارد چنانچه قرآن مىفرمايد :
[
وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى ]
« 2 »
.
و اما كسى كه از مقام و منزلت پروردگارش ترسيده و نفس را از هوا و هوس بازداشته است ، پس بىترديد جايگاهش بهشت است .
هامش
( 1 ) - پرواز در ملكوت : 65 .
( 2 ) - نازعات ( 79 ) : 40 - 41 .