موجب گريه است و اگر شديد باشد ممكن است موجب تلف شود و چنانچه اندوهى مؤثر و بر خلاف انتظار ناگهان بر انسان وارد شود ، سكته و مرگ ممكن الوقوع است ؛ از شادى ، خنده و تبسّم خيزد و براى صحّت و نشاط جسم بسى سودمند است .
به تجربه يافتهاند كه در اثناى تفكر ، فشار خون بر مغز و بازوان زياد مىشود ، القاى غير يا القاى به خود تأثيرات عجيب در انسان دارد .
القائات سوء براى انسان ، مضرات بدنى و اختلال جسمانى دارد و القائات نيك كمك مؤثرى است براى خلاصى از آلام و توجّه به خوشى و سعادت . فرق عمده و محسوس در ميان نيكبينى و بدبينى از اينجاست ، همه مىدانيم كه سنخ آرزوها و افكار مؤثر در جسم و حركات آن است .
بنابراين مراتب نفس و جسم ، ارتباطى كامل و تأثيرى هويدا و محسوس در يكديگر دارند و واسطهء اين ارتباط اعصاب است كه بايد از اين واسطه نيز غفلت نداشت و كمال مراعات را نمود .
پس بايد انسان براى وصول به هدف و غايت خود هر دو جنبهء نفس و جسم يا جنبهء معنوى و مادى خود را رعايت كند ، نه يكسره به جسم بپردازد كه كار حيوانات است و نه جسم را محروم گذارد كه بالنتيجه به آنچه منظورش از رهايى جسم بوده نيز نخواهد رسيد ؛ بايد در همه حال عدالت به كار بست و موازنه را هميشه نگاه داشت « 1 » .
با توجه به مسائل گذشته ، اگر نفس و غرائز و اميالش و خواستهها و شهواتش ، با خواستهها و دستورات حكيمانهء حضرت حق متحد شود ، منبعى از حقايق
هامش
( 1 ) - علم اخلاق : 69 .