فرق خوف و خشيت
در اينجا مناسب است فرق خوف و خشيت را از زبان خواجه نصير الدين طوسى ذكر كنيم ، تا معلوم شود عاشقان خدا براى چه دچار خشيت و ريزش اشك چشم چون ابر بهارى بودند .
خواجه مىگويد :
خوف و خشيت گرچه در لغت يك معنى دارند ولى از نظر صاحبدلان ميان آنها جدايى است ؛ زيرا خوف نگرانى دل است از انتظار بد و كيفرى كه به سبب احتمال ارتكاب خلاف و ترك طاعت باشد و براى بيشتر مردم حاصل است ، اگر چه مراتب بسيارى دارد و مرتبهء عالى آن براى اندكى از مردم باشد . امّا خشيت حالتى است در نفس كه از درك بزرگوارى ، هيبت ، خوف محجوبيت و حرمان از لطف و نظر او در دل پيدا مىشود . و اين حالت به دست نمىآيد ، مگر براى كسى كه بر جلال كبريا آگاه شود و لذّت قرب را بچشد « 1 » .
بنابراين گريه و تضرّع ، ندبه و ناله و خشيت و خوف عاشقان حق ، به خاطر آگاهى آنان از عظمت او بوده و اين خشيت و زارى و اعمال پر مشقت عبادى براى اين است كه نيازمندى و فقر و درويشى خود را با رسيدن به قرب او جبران كنند .
مرحوم « ملا احمد نراقى » آن عاشق وارسته ، در كتاب « طاقديس » در باب گريههاى اعجاب انگيز حضرت شعيب عليه السلام چنين مىگويد :
گريه كرد از بس شعيب تاجدار * روزهاى روشن و شبهاى تار
هر دو چشمش كور و نابينا نشست * باز دادش چشم سلطان الست
هامش
( 1 ) - الكافى : 3 / 115 .