خواستن و غير او را در برآوردن نياز ، مستقلّ پنداشتن شرك و موجب خروج از توحيد است . ولى اگر طلب حاجت فقط از خدا باشد ليكن از راه وسايط مقدسى كه در اثر عبادت خدا ، مراتب معنوى والايى را كسب كردهاند از اين رو مىتوانندبه اذن خدا ما را به رحمت و مغفرت و توجّه الهى نزديك و مشمول عنايات خاصهء آن حضرت كنند ، اين مطلب هيچ منافاتى با توحيد ندارد و عقل و نقل به جواز آن حكم مىكنند .
توسّل در فرهنگ اماميه از نوع توسّل به وسايل عادى است ؛ مثلًا براى كسب نور و گرما به آفتاب و براى رفع تشنگى به آب و براى بر طرف شدن گرسنگى به غذا توسّل پيدا مىكنيم كه توسّل به مجارى فيض الهى است . به طور مسلّم خاندان عصمت و طهارت به مراتب از اين مجارى فيض مادى ، برتر و بالاترند .
توسّل به انبيا و اوليا عليهم السلام نيز از اين قبيل است . موحّد وقتى غذا مىخورد يا آب مىنوشد ، همچون حضرت ابراهيم عليه السلام مىگويد :
وَ الَّذِى هُوَ يُطْعِمُنِى وَيَسْقِينِ » « 1 »
و آنكه او طعامم مىدهد و سيرابم مىكند .
و امام سجّاد عليه السلام نيز پس از صرف غذا مىفرمود :
الْحَمْدُلِلّهِ الَّذِى أَطْعَمَنَا وَ سَقَانَا ، وَ كَفَانَا وَ أَيَّدَنَا و آوانَا وَ أَنْعَمَ عَلَيْنَا و أَفْضَلَ الْحَمْدُ لِلّهِ الّذى يُطْعِمُ ، وَ لايُطعَمُ . « 2 »
سپاس مخصوص خدايى است كه ما را طعام بخشيد و سيراب كرد و كفايت نمود و تأييد فرمود و پناه داد و بر ما نعمت بخشيد و برترين حمد بر خدايى كه طعام مىدهد و كسى به او طعام نمىدهد .
هامش
( 1 ) - شعراء ( 26 ) : 79 .
( 2 ) - بحار الأنوار : 63 / 376 ، باب 11 ، حديث 30 ؛ وسائل الشيعة : 24 / 360 ، باب 59 ، حديث 30776 .