توحيد مىگويند : توحيد انحصار عبادت در خداى سبحان است و دين انبيا همين است ، خلاصه آنچه از كلمات اين گروه استفاده مىشود اين است كه : مطلق خضوع و تذلّل عبادت است و توسّل به غير خدا و اميد شفاعت از غير او شرك است .
حق آن است كه عبادت ، مطلق خضوع نيست ، بلكه خضوع خاص ، همراه با اعتقاد به الوهيّت و استقلال است و اگر قيد الوهيّت و استقلال معبود نباشد ، صرف خضوع شرك نيست .
براى دفاع از فرهنگ اماميه كه در بالاترين درجهء توحيد نظرى و عملى قرار دارد ، به اختصار به موضوع توسّل و شفاعت مىپردازيم ، تا معلوم شود كه هيچ يك از اين دو عمل مشروع ، منافى با توحيد عبادى نيست .
ب - توسّل
از ريشهء « وسل » به معناى تقرّب و نزديكى است . « وسيله » چيزى است كه شخص با آن به غير نزديك مىشود « 1 » و در اصطلاح ، وسيله قرار دادن ذات و مقام اولياى الهى براى تقرّب به خدا و رسيدن به حاجت است .
توسّل به علل غيرطبيعى دو گونه است :
1 . توسّل به آنها به عنوان علل مستقلّ در تأثير و تأثر .
2 . توسّل به آنها به عنوان واسطه در رساندن متوسّلان به خداى سبحان ، با اعتقاد به اينكه خود آنان مظهر و آيت حق اند ؛ نه بيش از آن .
بينش توحيدى هرگز اجازه نمىدهد موحّد به نوع نخست از توسّل تفوّه كند و از خودِ وسايط حاجت بطلبد ، چون چنين اعتقادى هم شرك است و با توحيد منافات دارد و هم با معناى اصطلاحى توسّل كه تقرّب جستن به خداست ، سازگار نيست .
بنابراين ، معتقدان به توسّل نيز با صراحت مىگويند : از غير خدا حاجت
هامش
( 1 ) - الصحاح : مادهء وسل .