ولى تصوّر ملحد آن است كه : آب و نان او را سيراب و سير مىكند ، به وسايط عادى هم ديد استقلالى دارد و موحّد براى هيچ يك از ذوات مقدّسه استقلال در تأثير ، شفاعت و . . . نمىبيند ؛ از اين رو پس از اقرار به بندهء خاص الهى بودن آنان ، به آنها توسّل پيدا مىكند .
با اين بيان ، توسّل عقلًا ممكن است . ادلهء نقلى نيز دلالت بر وقوع اين گونه توسّلات در عصر معصومان عليهم السلام دارد .
توسّل در قرآن و روايات
قرآن كريم نه تنها بر جواز توسّل دلالت دارد ، بلكه همگان را به رفتن به حضور پيامبر و طلب عفو از خدا و مشمول استغفار پيامبر قرار گرفتن ترغيب مىكند :
وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذ ظَّلَمُواْ أَنفُسَهُمْ جَآءُوكَ فَاسْتَغْفَرُواْ اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُواْ اللَّهَ تَوَّابًا رَّحِيًما » « 1 »
و هيچ پيامبرى را نفرستاديم مگر آنكه به توفيق خدا از او اطاعت شود . و اگر آنان هنگامى كه [ با ارتكاب گناه ] به خود ستم كردند ، نزد تو مىآمدند و از خدا آمرزش مىخواستند ، و پيامبر هم براى آنان طلب آمرزش مىكرد ، يقيناً خدا را بسيار توبهپذير و مهربان مىيافتند .
منكران توسّل مىگويند : اين آيه توسّل را تجويز مىكند ولى با قيود خاصى ، اوّل : توسّل به شخص پيامبر صلى الله عليه و آله نه ديگران ، دوّم : فقط توسّل در زمان حيات آن حضرت را ، نه پس از رحلت وى را . سوّم : توسّل در حضور آن حضرت و از نزديك را ، نه از راه دور . چهارم : فقط توسّل در طلب استغفار ؛ نه امور ديگر را .
ولى هيچ يك از اين استثناها صحيح نيست ؛ زيرا ، با پذيرفتن جواز اصل توسّل ،
هامش
( 1 ) - نساء ( 4 ) : 64 .