بنيان ادّعاى آنان كه توسّل را ذاتاً شرك و منافى توحيد مىدانند ، فرو مىريزد ؛ چون اگر توسّل از جهت عقلى شرك باشد ، امر عقلى ، تخصيصبردار نيست ، نمىتوان گفت توسّل حقيقةً شرك است ولى در مواردى جايز است . توحيد و شرك از مسائل نقلى و فرعى نيست تا بتوان عموم يا اطلاق آنها را تخصيص يا تقييد زد ، بلكه از مسائل عقلى است و اصلى غيرقابل تخصيص است ، و اگر توسّل ، به معناى درخواست دعا و طلب استغفار جايز باشد ، ساير مصاديق آن نيز كه در اصل جامع توسّل مشترك است بايد جايز باشد و نمىتوان برخى از مصاديق آن اصل جامع را روا و برخى را ناروا دانست .
افزون بر اين ، اگر توسّل به شخص پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله جايز است ، چرا توسّل به ديگر اولياى الهى جايز نباشد ؟ در حالى كه ادلّهء نقلى ديگر ، مؤيّد عموميّت جواز توسّل است و اگر در زمان حيات رسول خدا توسّل به او جايز باشد پس از رحلت وى نيز جايز است ؛ زيرا انبيا و اوليا ، و در رأس آنان رسول خدا صلى الله عليه و آله براى هميشه زندهاند .
وقتى بر اساس نص قرآن كريم شهدا زنده باشند ، « 1 » حضرت ختمى مرتبت صلى الله عليه و آله كه شهيد شهداست ، « 2 » به طور مسلم زنده است و به همين دليل ناظر اعمال مردم است . افزون بر عرضهء مستمرّ اعمال بر آن حضرت در دنيا ، در آخرت نيز شاهد محكمهء اعمال همگان خواهد بود ، پس وى همواره زنده است و از اعمال همه آگاه و آمدن حضور آن حضرت معناى خاص خود را دارد و حضور فيزيكى او لازم
هامش
( 1 ) - « وَلَا تَقُولُواْ لِمَن يُقْتَلُ فِى سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَ تُ بَلْ أَحْيَآءٌ وَ لكِن لَّاتَشْعُرُونَ » و به آنان كه در راه خدا كشته مىشوند مرده نگوييد ، بلكه [ در عالم برزخ ] داراى حياتاند ، ولى شما [ كيفيت آن حيات را ] درك نمىكنيد . ؛ بقره ( 2 ) : 154 .
( 2 ) - « فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلّ أُمَّةِ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هؤُلَآءِ شَهِيدًا » پس چگونه است [ حال مردم ] هنگامى كه از هر امتى گواهى [ كه پيامبر آنان است بر اعمالشان ] بياوريم ، و تو را بر آنان گواه آوريم ؟ ! ؛ نساء ( 4 ) : 41 .