عمل و توبه در كلام شهيد مطهرى
شهيد مطهرى در اين زمينه مىگويد :
« انسان پس از آن كه از دنيا رفت ، نظام زندگىاش به كلّى تغيير مىكند و عوض مىشود و امكان ندارد ، كوچكترين استفادهاى از نظاماتى كه در اين دنيا هست بكند . عمل و توبه ، پيشروى و پسروى ، بالا رفتن و پايين رفتن و تغيير مسير و جهت دادن ، همه مال اين دنياست .
اين كلام امام على عليه السلام است :
إِنَّ الْيَوْمَ عَمَلٌ وَلاحِسابٌ وَ غَدَاً حِسابٌ وَ لاعَمَلٌ . « 1 »
به درستى كه امروز زمان عمل است و بازخواستى نيست و فردا روز بازخواست است و عملى در آن ميسّر نمىباشد .
و توبه آن وقت است كه يك انقلاب درونى در وجود انسان پيدا مىشود چون در آن دنيا هم انسان همه چيز را معاينه كرده و مىبيند . در آنجا كه ادّعاى توبه مىكند و بگويد : خدايا ! پشيمانم . آن اظهار پشيمانى انقلاب مقدّس درونى نيست ، انقلاب آزاد نيست ، پس علت اين كه در لحظات آخر ، در حال معاينه آن دنيا ، توبهء انسان مقبول نيست ، اين است كه توبه نيست نه اين كه توبه هست و مقبول نيست ، اصلًا توبه نيست . » « 2 » نكته مهمى كه از نوشتهء شهيد مطهّرى برداشت مىشود اين است كه : تا انسان تكليف دارد ، توبهاش صحيح است . هر گاه تكليف از مكلّف برداشته شد ، توبه صحيح نمىباشد .
پس از مرگ چه در برزخ و چه در آخرت ، نظام تكليف و تكوين و هستى در هم
هامش
( 1 ) - نهج البلاغة : خطبهء 42 ؛ غرر الحكم : 148 ، حديث 2695 .
( 2 ) - گفتار معنوى ، مرتضى مطهرى : 140 - 141 ؛ آزادى معنوى : 64 - 67 .