از آيات و روايات استفاده مىشود ، توبه پيش از فرارسيدن مرگ پذيرفته مىشود ولى به هنگام ديدن نشانههاى مرگ توبه قبول نمىشود .
خداوند سبحان دربارهء چنين توبهاى مىفرمايد :
« وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنّى تُبْتُ النَ وَلَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ أُوْلئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا » « 1 »
و براى كسانى كه پيوسته كارهاى زشت مرتكب مىشوند ، تا زمانى كه مرگ يكى از آنان فرا رسد [ و در آن لحظه كه تمام فرصتها از دست رفته ] گويد : اكنون توبه كردم . و نيز براى آنان كه در حال كفر از دنيا مىروند ، توبه نيست . اينانند كه عذابى دردناك براى آنان آماده كردهايم .
ولى در آيهء قبل از اين مىفرمايد :
إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهلَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِن قَرِيبٍ فَأُوْلئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيًما حَكِيًما » « 2 »
بىترديد توبه نزد خدا فقط براى كسانى است كه از روى نادانى مرتكب كار زشت مىشوند ، سپس به زودى توبه مىكنند ؛ اينانند كه خدا توبهء آنان را مىپذيرد ، و خدا همواره دانا و حكيم است .
روشن است كه مقصود خداوند از يَتُوبُونَ مِن قَرِيبٍ اين است كه : خطاكار در دار دنيا به زودى بازگردد نه همه را به آخر و آخرت بگذارد ، تا در لحظههاى واپسين تسليم حق شود ؛ اين دو رويى و فريب است .
هامش
( 1 ) - نساء ( 4 ) : 18 .
( 2 ) - نساء ( 4 ) : 17 .