اگر به نزديك طبيب رود به يقين داند كه شفاء بنده از خداى است و مانند اين .
اى درويش ! بايد كه متوكّل را اعتماد بر مال و اعتماد بر كسب و اعتماد بر اسباب نباشد ، اعتمادش بر كرم و فضل خداباشد .
چون حقيقت توكّل را دانستى ، اكنون بدان كه كسانى كه عيال دارند اگر كسب كنند و اگر ذخيره نهند ، توكّل ايشان را زيان ندارد ، اما بايد كه نفقهء يك ساله بيش ننهند ، و كسب بر وجه حلال كنند و در معامله كم ندهند ، و زياده نستانند ، و رحمت و شفقت در هيچ موضع فرو نگذارند .
اى درويش ! هر كه علم و ارادت و قدرت خدا را نديد بر كلّ كاينات ، اعتماد وى بر اسباب است ، و از اسباب در نمىتواند گذشت و به مسبب اسباب نمىتواند رسيد ، پس هر وقت كه در اسباب خللى پيدا آيد ، وى غمناك و اندوهگين شود ، و متفرق و پراكنده خاطر گردد .
هر كه علم و ارادت و قدرت خدا را محيط ديد بر كل كاينات ، اعتماد وى بر خداى است نه بر اسباب ، از جهت آن كه وى اسباب را همچون مسببات عاجز و بيچاره و مقهور و مسخر خدا ديد ، و خدا را دانا به همه چيز و توانا بر همه چيز ديد ، و به يقين دانست كه هر چه مىكند خدا مىكند ، و هر چه مىدهد خدا مىدهد ، پس اگر در اسباب خللى پيدا آيد وى غمناك و اندوهگين نشود ، و متفرق و پراكنده خاطر نگردد .
اى درويش ! به يقين بدان كه قادر مطلق اوست ، هر چه مىخواهد مىكند « فعّال لما يريد » صفت اوست ، بى علم و ارادت و قدرت وى برگى بر درخت نجنبد ، و دست هيچ كس حركت نكند ، و دل هيچ كس نينديشد ، انديشهء دلها ، و حركت دستها ، و زبانها به علم و ارادت و قدرت اوست ، بلكه جنبش تمام موجودات به علم و ارادت و قدرت اوست ، بى علم و ارادت و قدرت او هيچ چيز در وجود نيايد ، و هيچ چيز حركت نكند ، خالق جمله اشيا اوست و محرّك جمله اشيا
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — صفحة 136
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص١٣٦