اشاره به ترتيب در اهميّت و احتياج ، يا ترتيب پيدايش و تكامل اين انواع دارد :
نخست انواع حبوبات مانند گندم ، جو ، عدس و ميوههاى ساقه خفته و كوتاه و بوتهاى : انگور ، كدو ، خيار ، خربزه ، سپس درختهاى بلند و تنومند : زيتون و نخل و باغهاى انبوهى كه از اين گونه درختها تشكيل مىشود .
وَ فاكِهَةً وَ أبّاً » : مقصود از فاكهه ، ميوههاى فرعى و تفنّنى است كه بيشتر از جهت طعم و مزه مصرف مىشود .
أبّ ، مراتع طبيعى تهيه شده براى تغذيهء حيوانات است كه خود غذاى انسان مىشوند .
با نظرى كه قرآن به آن امر كرده و دانشمندان ناآشناى به قرآن به آن رسيدهاند ، هر دانهء گياه ريز و درشت ، سراپا دستگاه فعّال و كارخانهء زندهاى است كه پيوسته با ريشههايى كه در زمين خلانده ، عناصر اصلى و آمادهء آن را پس از تحليل و تذويب ، جذب مىكند . و از سوى ديگر برگهاى گشودهء خود را چون دست نيازمندان به سوى آسمان برمىآورد تا از فيض بىدريغ نور و هوا فراخور استعدادش برگيرد .
آنچه از عناصر تذويب شدهء زمين و فيض نور و هوا مىگيرد در درون برگها تركيب شده و به صورت غذاى متناسب به اعضاى مختلف آن مىرسد و در نهايت ميوههايى برمىآورد كه با رنگها و طعمها و بوها ، مواد غذايى متنوع انسان مىگردد و بالاى دستهاى خود در دسترس مىگذارد .
اين همه بهرهها و ميوههايى كه از جهت كمّيّت و رنگ و طعم و مواد غذايى متنوّع است چنان با دقت و كم و بيش نمودن عناصر محدود زمين و هوا تركيب و صورتبندى شده كه هر نوع آن داراى مواد غذايى و رنگ و طعم مخصوص به خود مىباشد .
با آن كه اصول ساختمان گياهان يكسان است ، اعضاى خاصّ جذب كنندهء عناصر و تركيب كننده و نگاهدارندهء آب و هوا و ديگر عناصر ، در سرزمينها و آب و
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — صفحة 26
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٢٦