عنوان واجب عينى به حسب توانايى مسلمانان يا واجب كفايى يا مستحب بيان مىكردند و بابى در فقه راجع به اين آيات مىگشودند ، وضع مسلمانان غير از اين بود .
فقه عملى ، بيان احكام و روابط عبادى و حقوقى است و فقه نظرى ، حدود و تكليف فكر و نظر در اسرار عالم را مىنماياند و اصول ايمان و استقلال فكر و اجتماع مسلمانان را تأمين مىنمايد .
انّا صَبَبْنا المَاء اشاره به آب باران يا نوع آب است . صبّ ، چنان كه از موارد استعمال آن استفاده مىشود فرو ريختن سرشار و فراگيرنده از بالاست . صبّاً مبيّن نوعى خاص و شگفتانگيز ريزش است .
ثُمَّ شَقَقْنَا . . . سپس زمين را پس از پيوستگى ، از هم شكافتيم نوعى شكافتن خاص و شگفتانگيز است .
اين دو آيه و آيهء بعد ، ظهور در اين مطلب دارد كه نخست آبى سرشار و غير عادى فرو ريخته شده و سپس با فاصلهء زمانى و در اثر آن زمين با وضع شگفت انگيزى از هم باز و شكافته شده ، پس از آن گياه روييده شده است .
اين لغات و اين گونه تعبير و ترتيب در ديگر آيات مكرّرى كه دربارهء فرو ريختن باران و روياندن گياه است ديده نمىشود . اين تعبير و ترتيب خاص با ظهور فعل ماضى در زمان گذشته ، مىرساند كه آيات از اطوار و اوضاع گذشتهء زمين تا زمانى كه انواع گياه در آن پديد آمده خبر مىدهد .
فَأنْبَتْنا . . . پس از زمانى كه آب را سرشار و با شدت و قدرت از بالا فرو ريختيم و زمين را از هم شكافتيم و آن چنان آن را زير و زبر كرديم ، زمين آماده و شكفته شد و از آن حبّ و انگور و ميوههاى بوتهاى - يا انواع سبزىهاى دست چين - را رويانديم .
وَ زَيْتُوناً . . . چنين به نظر مىرسد كه هر يك از روييدنىهاى بر شمرده در اين آيات ، نمونهء نوعى از مواد اصلى غذاى انسان مىباشد و ترتيب ذكر هر يك گويا
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — صفحة 25
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٢٥