اعمالى كه هيچ كار صغير و كبيرى وجود ندارد مگر اين كه در آن ثبت مىشود .
و به همين دلى توجه به دو اصل مبدأ و معاد در سرلوحهء برنامههاى تربيتى انبيا و اوليا قرار داشته و تأثير آن در پاكسازى فرد و اجتماع كاملًا چشمگير است .
قابل توجه اين كه قرآن در اين جا صريحاً مىگويد : فراموش كردن خدا سبب « خودفراموشى » مىشود ، دليل آن نيز روشن است ؛ زيرا از يك سو فراموشى پروردگار سبب مىشود كه انسان در لذات مادى و شهوات حيوانى فرو رود و هدف آفرينش خود را به دست فراموشى بسپارد و در نتيجه از ذخيرهء لازم براى فرداى قيامت غافل بماند .
از سوى ديگر فراموش كردن خدا همراه با فراموش كردن صفات پاك اوست كه هستى مطلق و علم بىپايان و غناى بىانتها از آن اوست و هر چه غير اوست وابسته به او و نيازمند ذات پاكش مىباشد و همين امر سبب مىشود كه انسان خود را مستقل و غنى و بىنياز بشمرد و به اين ترتيب واقعيت و هويت انسانى خويش را فراموش كند و لياقتهاى ذاتى خود را كه خداوند در او نهفته و از بقيه مخلوقات ممتازش ساخته به دست فراموشى مىسپرد و اين مساوى با فراموش كردن انسانيت خويش است و چنين انسانى تا سر حد يك حيوان درّنده سقوط مىكند و همتش چيزى جز خواب و خور و شهوت نخواهد بود و اينها همه عامل اصلى فسق و فجور ، بلكه اين خود فراموشى بدترين مصداق فسق و خروج از اطاعت خداست و به همين دليل در پايان آيه مىگويد : چنين افراد فراموشكار فاسقند . » « 1 »
خود فراموشى
خود فراموشى از جمله عيوب بزرگ معنوى و يكى از بيمارىهاى خطرناك اخلاقى است . آدمى بر اثر اين مرض دچار فرومايگى و دنائت روحى مىگردد ،
هامش
( 1 ) - تفسير نمونه : 23 / 541 ، ذيل آيهء 19 سورهء حشر .