وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنسَانُ إِنَّهُ كَانَ ظَلُوماً جَهُولًا » « 1 »
يقيناً ما امانت را [ كه تكاليف شرعيهء سعادت بخش است ] بر آسمانها و زمين و كوهها عرضه كرديم و آنها از به عهده گرفتنش [ به سبب اين كه استعدادش را نداشتند ] امتناع ورزيدند و از آن ترسيدند ، و انسان آن را پذيرفت بىترديد او [ به علت ادا نكردن امانت ] بسيار ستمكار ، و [ نسبت به سرانجام خيانت در امانت ] بسيار نادان است .
لفظ امانت و امانات در پنج جاى قرآن آمده و در همه جا معناى پيمان و مطالبه و مسؤوليّت را در بر گرفته است . در يكى از آيات سورهء بقره كه در سياق محكم كارى در امر ديون نازل شده ، مىبينيم لفظ امانت در سپردههاى مالى به كار رفته است .
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوْا إِذَا تَدَايَنْتُم بِدَيْنٍ إِلَى أَجَلٍ مُسَمّىً فَاكْتُبُوهُ وَلْيَكْتُب بَيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ أَن يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللّهُ » « 2 »
اى اهل ايمان ! چنانچه وامى به يكديگر تا سر آمد معينى ، داديد ، لازم است آن را بنويسيد . و بايد نويسندهاى [ سَنَدش را ] در ميان خودتان به عدالت بنويسد . و نبايد هيچ نويسندهاى از نوشتن سند همانگونه كه خدا [ بر اساس قوانين شرعى ] به او آموخته است دريغ ورزد .
در آخر آيه امانت ، فقط به معنايى آمده كه به كار سپردهها و ديون مالى مىخورد ، ولى ما از اين آيه به طور كلى در مىيابيم كه امانت به هر شكلى كه باشد حقّى است و رعايت آن واجب است ، چنان كه تعليم دانش نيز حقّى است كه ياد گيرنده نبايد آن
هامش
( 1 ) - احزاب ( 33 ) : 72 .
( 2 ) - بقره ( 2 ) : 282 .