رحمت خداوند روا نيست و بايد به قدر توانايى كوشيد ، كه اين كار البته از به سر بردن در باطل بهتر است ، شايد خداوند با رحمت عظيم خود شما را دريابد .
[
مبارزه با نفس در پيرى
] شيخ فاضل ابن مسكويه ، استاد علم اخلاق و نخستين كسى كه در عالم اسلام به تدوين اين علم پرداخت ، گفته است :
« من در سنّ پيرى و بعد از آن كه عادت در من استوار و ريشه دار شده بود از خواب غفلت بيدار گشتم و بر آن شدم كه عنان جان و نفس خويش را از ملكات رذيله بازگيرم و مجاهدهاى بزرگ آغاز كردم تا اين كه خداوند مرا موفّق گردانيد كه نفس خود را از آنچه مايهء هلاك او بود رهايى بخشم » .
پس هيچ كس نبايد از رحمت خدا مأيوس شود كه اميد نجات براى هر كسى كه خواهان باشد هست و درهاى فيض الهى همواره گشوده است .
پس اى برادران ، به تهذيب نفوس پردازيد پيش از آن كه رئيس « عقل » زيردست و مرؤوس و مقهور شود و جوهر انسانى شما تباه و حقيقت شما مسخ گردد و واژگونى و نگونسارى در اخلاق شما پديد آيد ، كه اين حالت ، خروج از مرتبهء انسانى و دخول در زمرهء بهايم و درندگان و شياطين است .
از اين حال به خدا پناه مىبريم و مىخواهيم كه ما را از خسران و زيانى كه نهايت ندارد حفظ فرمايد .
حكما كسى را كه از سياست و تدبير نفسِ غافل خويش بازمانده و آن را رها كرده است ، همانند كسى دانستهاند كه ياقوت سرخ گرانبهايى دارد و آن را در آتش شعله ور بيفكند تا بسوزد و سنگى بىارزش شود . » « 1 »
هامش
( 1 ) - علم اخلاق اسلامى : 1 / 89 .