است ، وارد مىكنم [ كه ] پاداشى است از سوى خدا و خداست كه پاداش نيكو نزد اوست .
تعرّب بعد از هجرت
باب مفصّل و مهمّى در روايات فريقين است تحت عنوان تعرّب بعد از هجرت ، كه در آن روايات آمده :
كسى كه پس از معرفت خدا و رسول و كوشش در راه دين ، از صراط مستقيم حق برگردد ، آلوده به گناه كبيره شده و خود را از رحمت حضرت محبوب ممنوع كرده است .
و بر اساس كتب تاريخى و تفسيرى ، گروهى از صحابه به اين گناه دچار شدند و گروه ديگر در برابر طوفانهاى اجتماعى و حوادث زمان استقامت ورزيدند تا به لقاى خداوند نايل شدند . آنان براى اعلاى كلمهء حق با پدران و فرزندان و برادران و عموهايشان جنگيدند ، و در اين نبرد كمال اخلاص و خلوص را نشان دادند .
تعرّب بعد از هجرت در كلام امير مؤمنان عليه السلام
اميرالمؤمنين عليه السلام در « نهج البلاغه » به اين معنا اشاره مىفرمايند :
وَلَقَدْ كُنّا مَعَ رَسُولِ اللّه صلى الله عليه و آله نَقْتُلُ آباءَنا وَأبْناءَنا وَإخْوانَنا وَ أعْمامَنا ، ما يَزيدُنا ذلِكَ إلّاإيماناً وَ تَسْليماً و مُضِيّاً عَلَى اللَّقَمِ وَ صَبْراً عَلى مَضَضِ الْألم وَ جِدّاً فِى جِهادِ الْعَدُوِّ .
وَلَقَدْ كانَ الرَّجُلُ مِنّا وَالآخَرُ مِنْ عَدُوِّنا يَتَصاوَلانِ تَصاوُلَ الْفَحْلَيْنِ ، يَتَخالَسانِ أنْفُسَهُما أيُّهُما يَسْقى صاحِبَهُ كَأْسَ الْمَنُونِ ، فَمَرَّةً لَنا مِنْ عَدُوِّنا ، وَمَرَّةً لِعَدُوِّنا مِنّا .
فَلَمّا رَأَى اللّهُ صِدْقَنا أنْزَلَ بعَدُوِّنَا الْكَبْتَ ، وَأنْزَلَ عَلَيْنَا النَّصْرَ ، حَتَّى