تعبير از اين گونه معلومات به رؤيت ، تعبيرى است شايع . اين معنا كه روشن شد اينك مىگوييم : هر جا كه خداى تعالى گفتگو از ديده شدنش كرده در همان جا خصوصيّاتى ذكر شده كه از آن خصوصيّات مىفهميم مراد از ديده شدن خداى تعالى ، همين قسم از علمى است كه خود ما هم آن را رؤيت و ديدن مىناميم . مثلًا در آيهء :
أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ شَهِيدٌ * أَلَا إِنَّهُمْ فِي مِرْيَةٍ مِن لِقَاءِ رَبِّهِمْ أَلَا إِنَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ مُحِيطٌ » « 1 »
آيا كافى نيست كه پروردگارت [ با ظاهر كردن حقايق و دلايل ] بر همه چيز گواه است [ كه تنها او آفريننده و بىنياز است و غير او مخلوق و از هر جهت نيازمند به اوست . ] * آگاه باش ! كه آنان نسبت به ديدار [ قيامت و محاسبهء اعمال به وسيلهء ] پروردگارشان در ترديدند . [ و ] آگاه باش ! كه يقيناً او به همه چيز [ با قدرت و دانش بىنهايتش ] احاطه دارد .
كه يكى از آيات مثبتهء رؤيت است ، قبل از اثبات رؤيت ، نخست اثبات كرده كه خدا نزد هر چيزى حاضر و مشهود است و حضورش به چيزى و يا به جهتى معيّن و به مكانى مخصوص اختصاص نداشته ، بلكه نزد هر چيزى شاهد و حاضر و بر هر چيزى محيط است ، به طورى كه اگر به فرض محال ، كسى بتواند او را ببيند مىتواند او را در وجدان خودش و در نفس خود و در ظاهر هر چيز و در باطن آن ببيند .
اين است معناى ديدن خدا و لقاى او ، نه ديدن به چشم و ملاقات به جسم كه جز با روبهرو شدن حسّى و جسمانى و متعيّن بودن مكان و زمان ديدار كننده و ديده شونده صورت نمىبندد .
در هر صورت خداوند متعال در قرآن ، رؤيتى را اثبات كرده كه غير از رؤيت
هامش
( 1 ) - فصّلت ( 41 ) : 53 - 54 .