[ الْأَوَّلِ بِلَا أَوَّلٍ كَانَ قَبْلَهُ و الآخِرِ بِلَا آخِرٍ يَكُونُ بَعْدَهُ ]
آن وجود مباركى كه اول است ، بىآن كه كه اوّلى پيش از او باشد و آخر است ، بىآن كه آخرى پس از او باشد .
اوّل و آخر بودن خدا
لفظ اوّل و آخر در اين دعاى عظيم كه همچون دريايى موّاج است ، از قرآن مجيد گرفته شده است .
هُوَ الْأوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظاهِرُ و الْباطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَىْءٍ عَليمٌ » « 1 »
اوست اول و آخر و ظاهر و باطن و او به همه چيز داناست .
قرآن مجيد كه هر آيهاش ، ظاهرى و باطنى دارد و هر بطنى داراى هفت بطن ديگر است « 2 » با تمام معانى و حقايق و مفاهيم آسمانى و ملكوتيش بر خزانهء بى نمونهء حضرت حقّ ، يعنى قلب پاك و درياى بى ساحل دلِ پيامبر تجلّى كرد و به همان صورت و سيرت به دوازده امام معصوم : منتقل شد كه در اين زمينه در دعاى چهل و دوم « صحيفهء سجاديهء » به خواست حضرت دوست شرحى خواهد آمد .
ائمّهء طاهرين عليهم السلام كه جامع علوم الهى اوّلين و آخرين و واجد تمام كمالات انسانى و هر يك دريايى موّاج از علوم ملكوتى و ملكى بودند ، با دعاها و روايات و
هامش
( 1 ) - حديد ( 57 ) : 3 .
( 2 ) - عوالى اللآلى : 4 / 107 ، حديث 159 ؛ إنَّ لِلْقُرآنِ ظَهْراً وَ بَطْناً وَ لِبَطْنِهِ بَطْنٌ إِلى سَبْعَةِ أَبطُنٍ .