تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 73

در حقيقت سودهاى كلانى كه نصيب مصر مىشد از ماليات يك دهمى ( 10 1 ) بود كه اين كشور بر كشتيهاى هند و غير آن كه از جدّه مىگذشتند ، بسته بود تا آنجا كه گفته مىشد ، حاكم جدّه ساليانه بالغ برهفتاد هزار دينار را به خزانه مصر واريز مىكرد . « 1 » امّا شرايط ، به سرعت تغيير كرد و دراواخر قرن پانزدهم ميلادى ، مصر ناگهان با پيروزى كشتيران پرتغالى فاسكوداگاما در روى آوردن به اطراف آفريقا از راه دماغهء رأس الاعاصير ( كه بعدها اميد نيك ناميده شد ) و رسيدن به سواحل هند رو برو گشت . « 2 » اين اكتشاف جغرافيايى مهم مى توانست فعاليت بازرگانى از راه درياى سرخ را به راه جديد تغيير دهد كه در نتيجه دولت مماليك را از منافع وسودى كه از كالاهاى شرق دور كه به جدّه وارد مى شد و يا براى رسيدن به اروپا از اراضى مصر مى گذشت ، محروم مى ساخت پرتغاليها به اين نيز اكتفا نكردند ، بلكه به كشيتهاى هندى كه حامل ادويه به جده بودند يورش بردند و با قطع ارتباط بين اقيانوس هند و درياى سرخ و تخريب حجاز و تحويل كالاهاى شرق دور با زور و قدرت به بازارهاى لُشبونه ، سرزمين حجاز را تهديد كردند . از اين مطلب روشن مىشود كه كالاهاى هندى از بنادر مصرى دريغ داشته شد و مصر از منبع ثروت و قدرتش ، بى نصيب ماند . سلطان قنصوه غورى ( 1500 - 1516 ميلادى ) ، تلاشهاى فراوانى را جهت برابرى با اين خطر پرتغالى ، مبذول داشت وى به تدارك ناوگانهاو مجهز كردن آنها به توپ و آتش بار ، پرداخت ، همچنانكه چوبهايى را كه در ساختن كشتيها به كار مى رفت « 3 » در مصر جمع آورى