به نظر مى رسد ، كشتيهاى بازرگانى كارم ، حدّ فاصل بين عيذاب و سوا كن ، مورد يورش دزدان دريايى و راهزنان قرار مى گرفتند ، به همين دليل فاطميان ناوگانى را جهت مراقبت اوضاع در عيذاب اختصاص دادند ، وظيفه ومسؤوليّت اين ناوگان « اين بود كه بين عيذاب و سواكن و اطراف آنها به جهت بيم از حمله به كشتيهاى كارم از ناحيهء گروهى كه در جزيرههاى درياى قلزم بودند و متعرّض كشتيها مىشدند ، اين ناوگان آنها را از دستبرد راهزنان پشتيبانى كند . تعداد كشتيهاى متعّلق به اين ناوگان پنج فروند بودكه بعدها به سه فروند تقليل يافت . سرپرستى امور اين ناوگان را حاكم قوص بر عهده داشت و گاهى سردارى از « باب » مسؤوليّت آن را مى پذيرفت . « 1 » مقريزى در اتعاظ الحنفا ، حوادث دزدان دريايى را در درياى قلزم ياد آور مىشود و در زمينه پيشامدهاى سال 512 هجرى ( 1118 م ) به اين معنا اشاره مىكند كه بازرگانانى كه از عيذاب به قاهره وارد مى شدند ، از قاسم بن ابو هاشم فرمانرواى مكّه كه با تعدادى كشتى خارج شده و راه را بر آنان بسته و هر چه داشتند گرفت ، به نزد وزير افضل شاهنشاه شكايت بردند ، وى خشمگين شد و گفت : فرمانرواى مكّه بازرگانانى از كشور مرا گرفته است ! من باناوگانى كه ابتداى آن عيذاب و پايان آن جدّه است به سوى او خواهم رفت . » « 2 » سپس طىّ نامه اى به بزرگان مكّه ، آنها را از عمل فرمانرواى آن شهر آگاه ساخت ، و سوگندى تهديد آميز ياد كرد كه مانع ورود بازرگانان و حاجيان به مكّه خواهد شد مگر اينكه حاكم مكّه هر چه از اموال و دارايى بازرگانان مصرى به سرقت برده است ، باز گرداند ، و پس از آن نامهاى به حاكم قوص نوشت و به وى دستور داد كه خود و يا نمايندهاش به عيذاب رفته و هر بازرگان مصرى را كه قصد سوار شدن بر كشتىاى كه از مكّه وارد مىشود ، دارد منع كند و در كشتيهاى جنگى و حراقه هايى كه در ساحل عيذاب موجود هستند به جستجو بپردازند كه اگر نياز به مرمّت و تعمير دارند آنها را تعمير كنند و مردم را جهت كمكهاى مالى و نيروى انسانى براى جنگ با مردم
تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 152
مساهمون: احمد مختار العبادى
ص١٥٢
هامش
( 1 ) - قلقشندى ، ج 3 ، ص 520 .
( 2 ) - مقريزى ، اتعاظ الحنفاء ، ( نسخه اى مصوّر از نسخهء خطّى ) ، ص 118 أ .