تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 154

شهربعلبك به دليل قرار داشتن در راه بازرگانى بين صور و شرق ، از نظر اقتصادى يكى از مهمترين شهرهاى بقاع است ، به همين جهت اين شهر توقّفگاه كاروانهاى بازرگانى بين سرزمين هاى شرقى و سواحل است . بعلبك در عصر فاطميان پيشرفت و ترقّى كرد و به قول ابن حوقل : « شهرى است داراى نعمتهاى فراوان و غلّه ها و ميوه‌هاى مرغوب ، حاصلخيزى و ارزانى در آن نمودار است ، شهرى است نزديك بيروت واقع در ساحل درياى مديترانه و اين شهر ، بندر و ساحل اين درياست . » « 1 » به گفته مقدسى اين شهر داراى مزارع كشارزى و انگور است ، وى از جمله اشياء تجارى آن را فراورده هاى لبنانى « 2 » بيان كرده است ، شهر بعلبك شهرت خود را در زمينه توليد تاك و انگور تا دوران مماليك ، همچنان حفظ كرد . « 3 » قزوينى مى گويد : آذوقه وموادّ غذايى از بعلبك به سراسر سرزمين شام حمل مى شد . « 4 » ياقوت در گفتار خود نعمتها و توليدات اين شهر را چنين خلاصه كرده است : « در بعلبك شيره « 5 » ، پنير ، روغن زيتون و ماستى وجود دارد كه در دنيا نظير آن نيست و ضرب المثل است » . « 6 » در كنار شهر بعلبك ، شهرهاى دمشق و حلب از شهرهاى داخل شام ، مراكز مهمّ بازرگانى داخلى را تشكيل مى دهند امّا دمشق ، شهر شام با ارتفاعى نزديك به 690 متر از سطح دريا ، در دامنهء شرقى رشته كوه‌هاى آنتيلينان و در ابتداى دشتهاى گسترده اى كه از شرق و شمال شرقى تا فرات و از ناحيه جنوب تا قلب جزيرة العرب امتداد دارد ، واقع شده است . « 7 »