تخطي إلى المحتوى الرئيسي

روزهاى سرنوشت ساز در جنگهاى صليبى (فارسى) — صفحة 92

مساهمون:

ص٩٢
اسيران را به دمشق بردند و شمار آنها آن قدر زياد بود كه بهاى يك اسير تا سه دينار كاهش يافت . « به طورى كه يكى از مسلمانان خريد يك اسير به ازاى كفشهايش را معامله‌اى بدون سود خواند » .

4 . نتايج نبرد حطين

الف . نتايج سياسى

نبرد حطين به لحاظ سياسى از آن رو با اهميت است كه نقطهء تحولى سرنوشت‌ساز براى انتقال از مرحلهء دفاع استراتژيك به مرحلهء تهاجم استراتژيك به شمار مىرود . اين تحول نه از طريق فعاليتهاى جنگى پس از آغاز نبرد ، بلكه به واسطه وضع روحى جنگجويان كه بيش از دوستان مورد ستايش دشمنان قرار گرفت به روشنى پيداست ؛ همچنين اين مسأله در وضع معنوى مسلمانان در شب قبل از نبرد كه به نقل منابع تاريخى پيوسته سرگرم راز و نياز و خواندن سرودهايى كه بيانگر روحيه بالاى معنوى آنان بود پيداست . در مجموع مهم‌ترين درسهاى اين نبرد جاودانه را مىتوان به صورت زير فهرست كرد : 1 . استفاده از وحدت سياسى در راستاى هدف جنگ و استفاده از پيروزى نظامى براى تقويت وحدت سياسى . معروف است كه اميران و فرماندهان اسلامى همهء تلاش خود را بر موضوع ايجاد توان شخصى و ورود به ميادين سخت نبرد براى تأمين وحدت اسلامى ، و نه يك هدف مستقل ، بلكه به عنوان وسيله‌اى براى تقويت توان رزمى ، متمركز ساخته بودند ؛ صلاح‌الدين پيش از آغاز نبرد نيروهاى اسلامى را از اقصى نقاط شام و مصر بسيج كرد و اين كار قدرت رزمى او را چنان بالا برد كه برترى نظامى را از فرنگيان گرفت . حفظ چنين اتحادى بدون دستيابى به پيروزى ناممكن بود ؛ و صلاح‌الدين از اين موضوع در همايش فرماندهانش پرده برداشت . پيروزى در حطين موجب افزايش هر چه بيشتر انسجام نقاط گوناگون جهان اسلام گرديد و سرزمينهاى اسلامى و سرانشان كه در جنگهاى درازمدت با فرنگيان اعتماد به نفس خود را از دست داده بودند ، بار ديگر آن را بازيافتند . 2 . بروز درگيرى ميان دشمنان و از ميان رفتن دشمنى ميان دوستان ؛ يا به تعبير روشن‌تر تضمين قدرت براى درهم شكستن مقاومت و توان مادى و معنوى دشمن و در مقابل ، تضمين قدرت