براى تحقق اتحاد ميان نيروهاى دوست . صلاحالدين از همپيمانى با ريموند ، كنت طرابلس بهره برد و نيروهايش را براى نابودى سرسختترين دشمنان مسلمانان ، يعنى شهسواران فرقههاى دينى ميهماننوازان و پاسبانان معبد فرستاد ؛ و پيوسته در تلاش بود تا ميان صفوف دشمنان اختلاف بيندازد . هر چند كه پس از قطعى شدن جنگ اين تلاشها منجر به شكست گرديد و ريموند پيش از نبرد حطين به اردوگاه فرنگيان پيوست ، اما به يقين نتايج سلبى آن را نمىتوان از نظر دور داشت چرا كه فرماندهان فرنگى را نسبت به يكديگر بدبين ساخت و همين امر موجب شد كه آنها در مقابل نقشههاى صلاحالدين سر فرود آورند . در مقابل ، لازمهء ايجاد وحدت سياسى اين بود كه شمارى از مراكز قدرت ( زنگيها در موصل و حلب ) از ميان برود ، اما به روشنى پيداست كه صلاحالدين براى تخريب مراكز قدرت كه موجب كاهش قدرت رزمى مسلمانان مىشد اقدام نكرد .
3 . آشكار شدن ارتباط ميان ميدان كارزار و هدف عمومى جنگ ، اين نبرد در عمق خاك فلسطين ( در نزديكى مرزهاى سوريه - اردن - فلسطين كنونى ) اتفاق افتاد . اما هنوز نبرد به پايان نرسيده بود كه صلاحالدين درگيرى را گسترش داد و شهرهاى عكا ، مجدل ، يافا ، ناصره ، قيساريه ، حيفا ، صفوريه ، معلبا ، شقيف ، فوله ، يافا ، تبنين ، صيدا ، جبيل ، بيروت ، عسقلان ، رمله ، دامور ، غزه ، بيت لحم ، بيت جبريل ، نطرون را گشود و سرانجام همهء اين شهرها را به تاج گشودن قدس آراست . در پى آن هونين ، صفد ، كوكب و كرك را گشود و در سال بعد براى گشودن جبله ، لاذقيه ، دژ صيهون و مجموعهء بزرگى از دژهاى شمالى و شهرهاى سرمينيه و برزير ( مقابل دژ افاميه ) ، دروازه ساك و بغراس ، عازم شمال گرديد .
4 . طراحى فراگير امور جنگى و مرتبط ساختن عوامل اقتصادى ، انسانى و دينى با هدف جنگ ، و تضمين توان رزمى . از اينجا راز اهتمام فراوان صلاحالدين به سلامت كاروانهاى تجارى ( عامل اقتصادى ) ، وحدت سياسى ( نيروى انسانى ) و سلامت حج ( ايمان و روحيهء معنوى ) روشن مىگردد . همين ديدگاه فراگير نسبت به جنگ به صلاحالدين كمك كرد تا امور سياسى را به گونهاى پيش ببرد كه ميان عوامل گوناگون جنگ توازن برقرار گردد .
5 . نبرد حطين ضعفهاى سياسى - نظامى رژيمهاى صليبى حاضر در سرزمين شام را آشكار ساخت . اين رژيمها توانسته بودند سلطهء خويش را بر امارتهاى كوچك و پراكندهء اسلامى تحميل كنند .
روزهاى سرنوشت ساز در جنگهاى صليبى (فارسى) — صفحة 93
مساهمون: عبدالحسين بينش
ص٩٣