چون ماه سپتامبر فرا رسيد پادشاه لهستان « ميكال » با سلطان عثمانى محمد چهارم پيمان صلحى امضا كرد كه به موجب آن ميخال از بودوليا و اوكراين عقبنشينى كرد . اين در حالى بود كه لهستان پيش از آن در يك محاصرهء كوتاه مدت دژ قامنج را در مرز از دست داده بود . اما مارشال سوبيسكى « 1 » اين معاهده را در سال بعد نقض كرد و در 11 تشرين دوم ( نوامبر ) در چوزيم « 2 » به پيروزى رسيد . اندكى پس از آن ميكال از دنيا رفت و سوبيسكى با عنوان « حناى سوم » بر تخت لهستان نشست . اما او در حملههاى آتى به هيچ پيروزى دست نيافت . وى پس از آنكه در سال 1676 م با تكيه بر پيروزى قبلى خود در لوويج « 3 » در صدد عبور از دنيستر برآمد ، نيروى ده هزار نفرى او در « زوراونو » « 4 » به محاصره درآمدند ؛ و او ناگزير پيمان صلحى را امضا كرد كه به موجب آن بار ديگر از بخش اعظم بودوليا و اوكرانيا عقبنشينى كرد . امپراتور عثمانى صلح با لهستان را پذيرفت و به دليل اختلافاتى كه در اين دوره ميان روسيه و باب عالى بروز كرد درصدد كسب پيروزى برنيامد . اين اختلاف اندكى بعد تبديل به تهديد گرديد . علت آن ادامه يافتن پشتيبانى عثمانى از قفقازيها بود كه ساليانى دراز در اكراين بر ضد روسيه مىجنگيدند . سرانجام كار به جنگ ميان عثمانى و روسيه انجاميد و طرفين در جنگهاى خونبار زيانهاى بسيارى متحمل شدند ، تا آنكه به موجب پيمان صلح 1681 م روسيه بر كِيِف و نواحى پيرامون آن چيره گشت . به دنبال آن مدنيت « كِيف » شكل گرفت كه فرماندهى جنگ بر ضد عثمانى و بازپسگيرى متصرفاتش را عهدهدار بود .
روزهاى سرنوشت ساز در جنگهاى صليبى (فارسى) — صفحة 231
مساهمون: عبدالحسين بينش
ص٢٣١
هامش
( 1 ) . مارشال سوبيسكى ( ) پادشاه لهستان از 1673 تا 1696 م . وى در چند نقطه بر عثمانيها پيروزگرديد . او وين را كه در محاصرهء قره مصطفى بود به سال 1683 م آزاد ساخت و از سوى غربيها قهرمان ملى به شمار آمد . وى از متولدان اوليسكو ( 1629 - 1696 م ) است و 67 سال عمر كرد .
( 2 ) . خوتين يا يا از شهرهاى صربستان واقع بر ساحل رودخانهء دنيستر . اين شهر هرگز از شهرهاى رومانى نبود ، و امروزه در مولداوى واقع است . سوبيسكى در 1673 م در آنجا بر عثمانيها پيروز شد .
( 3 ) . لوويج - يا لوو به آلمانى ، يكى از شهرهاى اتحاد شوروى ( پيشين ) در ناحيه اوكرانيا واقعدر ميان بوگ و دنيستر . شارل دوازدهم در 1075 م آن را تصرف كرد و در 1914 م به تصرف روس درآمد . آلمان در 1915 م بر آن چيره شد و در سال ( 1922 - 1939 م ) به شهر بولونيا تبديل گرديد .
( 4 ) . زوراونو شهرى در اكراين ( گاليسيه ) واقع بر ساحل رودخانهء دنيستر .