استانبول - از ارائه هر گونه كمكى به امپراتور پوزش خواست . علاوه بر آن دولت عثمانى از اقدامات خصمانهء پادشاه فرانسه بر ضد مسلمانان در مغرب - آفريقاى شمالى - به ويژه پس از اشغال شهر جَيْجَلْ در 23 ژوئيه 1664 م در خشم بود . هر چند كه نيروهاى فرانسوى تا بيش از 31 تشرين اول همان سال موفق به حفظ شهر نگشتند . همچنين ناوگان لويى در سال 1665 م بر الجزاير و تونس آتش گشود . به اين ترتيب پس از صلح اكس لاشاپل ، « 1 » لويى جز به برخى افسران ، اجازهء پيوستن به خدمت ونيز را نداد . ونيزيها ناگزير بودند كه تا تابستان 1669 م منتظر كمك وى بمانند . در اين سال ناوگان فرانسوى متشكل از هفت هزار جنگجو از راه دريا عازم كرِت گرديد . اما اين نيرو نيز موفق به آزادسازى دژ محاصره شدهاى كه پيشتر كمك امپراتور آلمان و دوك برونزيك را رد كرده بود نگشت . محافظان قنديه ناگزير در 6 سپتامبر 1669 م تسليم گرديدند و به موجب پيمانى كه ميان طرفين بسته شد ، ونيزيها از جزيرهء كِرِت عقب نشستند .
روزهاى سرنوشت ساز در جنگهاى صليبى (فارسى) — صفحة 230
مساهمون: عبدالحسين بينش
ص٢٣٠
عثمانيها پس از تقويت جناح جنوبى خود در شرق درياى مديترانه فرصت يافتند تا با تهديدهاى شمال شرقى مقابله كنند . در سال 1668 م رهبر قفقازى « دورو - شنكو » ، كه پيش از آن تابع دولت لهستان بود ، زير پرچم باب عالى درآمد . اما دولت عثمانى در سال 1672 م پس از حصول اطمينان از عدم دخالت پادشاهِ فرانسه ( لويى چهاردهم ) در اين مسأله از لهستان خواست از اكراين عقبنشينى كند .
هامش
( 1 ) . اكس لاشاپل - شهر آخن آلمان و پايتخت شارلمان بود .