و آن دو سوگند وفادارى ياد كردند ؛ و از اين طريق توانست بر همهء آن دشواريها چيره گردد .
اين دوستى موجب ارتقاى منزلت يسوكاى در ميان رهبران مغول گرديد ، اما او پيش از آنكه خان بزرگ مغولان گردد از دنيا رفت . يكى از تاتارهاى كوچرو در ضيافت شام يسوكاى غذاى او را مسموم كرد . در اين هنگام پسر ارشد وى تموچين بيش از نُه سال نداشت .
تموچين دوران كودكى طوفانىاى را پشت سر گذاشت . اما همپيمانى با طغرل ( خان قرائيت ) موجب پيروزى وى در جنگ با مركيت گرديد . در حدود سال 1194 م تموچين به عنوان پادشاه يا خان همهء قبايل مغول انتخاب گرديد و بر خود نام چنگيز يعنى نيرومند را نهاد . پس از آن تموچين قرائيت و سپس نايمان را در سال 1204 م زير فرمان درآورد . در سال 1206 م مجلس قوريلتاى شامل همهء قبايل زير فرمان چنگيز در ساحل رود اونون تشكيل گرديد و موافقت خود را با اتخاذ لقب پادشاه از سوى چنگيز اعلام كرد ؛ و اعلان داشت شايسته است كه از اين پس همهء قبايل به نام مغول شناخته شوند .
چنگيزخان به تنظيم دولت و پىريزى قدرت نظامى خويش پرداخت . سپس نيروى نظامى خود را در راه تصرف نواحى پيرامون خويش به كار بست . بزرگترين امتياز ارتش چنگيز كه وى از آن استفادهء كامل برد سرعت حركت ، سازمان منسجم و شمار فراوان آن بود . او در سال 1212 م مملكت هسپاهزى تابوختى را كه در طول سواحل علياى رودخانهء زرد امتداد داشت و خاندانى از نژادى تبّتى ، بر قبايل مغول ، ترك و چينى آنجا حكومت مىكرد ، زير فرمان خويش درآورد .
چنگيزخان پس از آنكه همسايگان ناتوان خود را از ميان برداشت به آموزش فن حصارگيرى پرداخت و پس از آموزش شيوهء هجوم به شهرها و دژهاى استوار در سال 1221 ، سپاهش را براى تصرف چين ( امپراتورى كين ) هدايت كرد . در سال 1223 م امپراتورى كين مورد بخشش قرار گرفت و به فرمان وى درآمد ؛ و منچورى و كره ضميمهء امپراتورى مغول گرديد .
به اين ترتيب تنها چيزى كه در مقابل چنگيزخان باقى ماند ، حركت به سوى غرب بود ؛ و با اين اقدام ، در مقابل بزرگترين دولتها يعنى دولت مسلمان خوارزم قرار گرفت .
در پايان سال 1219 م چنگيزخان در رأس سپاهى متشكل از دويست هزار جنگجو حركت كرد . در 1220 م بخارا را مورد هجوم قرار داد . و پس از آنكه سپاه فرزندان وى ، كه سرگرم جنگ در چين بودند ، به او پيوستند سمرقند را اشغال كرد . محمد خوارزم شاه به خراسان گريخت و
روزهاى سرنوشت ساز در جنگهاى صليبى (فارسى) — صفحة 151
مساهمون: عبدالحسين بينش
ص١٥١