اندلس ، و شمارى ديگر از انقلابيون بر عهده داشتند . سپس به مقابلهء فرنگيان نيرومندى كه بيش از دو سوم اندلس را در اختيار داشتند شتافتند . نبرد عقاب نقطهء سرنوشتساز در بسيارى از اين تحولات بود . « 1 »
5 . نتايج نبرد
الف . نتايج سياسى
نبرد الارك آشكاركننده مجموعهء حقايق ثابتى است كه شايد نخستين آنها به هم خوردن آشكار توازن قوا بود كه از ضعف مواضع سياسى ناشى مىگرديد . مسيحيان شمال با عقد پيمانهاى سياسى پيوسته بر نيروى نظامى خود مىافزودند . پيمانهاى سياسى نسبت به روابط فرنگيان تعيينكننده بود ، چرا كه به تنظيم تلاشهاى نظامى محدود مىگرديد و در حالى كه نزد فرماندهان اسلامى پيمان نظامى چارچوب روشنى نداشت و موجب تضعيف قدرت داخلى مسلمانان اندلس و افتادن وظيفهء جهاد به عهدهء مسلمانان مغرب گرديد . نتيجه آن شد كه مغربيها ناگهان به مسلمانان اندلس يورش بردند و بساط قدرتشان را برچيدند . حاصل كار ايجاد نوعى تنفر و به دنبال آن درگيريهاى سخت بود كه در بسيارى از موارد قدرت مسلمانان را حتى بيش از جنگهاى خارجى فرسوده ساخت .
اين رويداد خطاى بزرگ مسلمانان را آشكار ساخت . آنان به اين نكته بىتوجه بودند كه يكپارچگى اندلس به خودى خود هدف نيست ، بلكه اين يكپارچگى بايد در راستاى افزايش قدرت دفاعى و تقويت امكانات نظامى باشد . نبرد زلاقه در چارچوب يك همكارى نظامى انجام شد و حاصل آن پيروزى قطعى بود . پس از آن جريان نبرد الارك پيش آمد ، در حالى كه موحدون بر اندلس سلطهء چندانى نداشتند . اما چونكه جنگ در چارچوب تنظيم تلاشهاى نظامى صورت پذيرفت ، پيروزى را نيز همراه داشت . اما پس از آنكه قدرت مرابطون
هامش
( 1 ) . بهترين تعابير را دربارهء شكست مسلمانان در نبرد عقاب ابىاسحاق ابراهيم بن دباغ اشبيلى دارد :وقائلة أراك تطيل فكراً * كانك قد وقفت لدى الحساب
فقلت لها افكر فى عقاب * غدا سببا لمعركة العقاب
فما فى ارض اندلس مقام * وقد دخل البلا من كل باب