جاى بسى افتخار است كه بدانيم در روزگار رونق جنديشاپور هيچ شهرى در دنيا به مقام علمى آن نمىرسيد « 1 » . دانشكدهاى مخصوص طب با مديريتى قوى در كنار بيمارستانى مجهز ، حكايتگر فرهنگ و تمدن غنى اين سرزمين است كه تداوم و تأثيرات آن در دوره اسلامى سبب پيدايش بيت الحكمهها و نظاميه گشت . « 2 » تمدن ايرانى در صنعت نيز گوى سبقت را از بسيارى ملل ديگر ربوده بود . پس از كشف كاغذ در چين ايرانيان نخستين قومى بودند كه به صنعت كاغذ سازى دست يافتند . اين صنعت به خصوص در شهر سمرقند از رونق فوق العادهاى برخوردار بوده است . در صنايع ظريفه مانند نقاشى ، قالى بافى ، پارچه بافى ، ساخت سكه و . . . نيز تمدن ايران پيشرفتهاى قابل توجهى داشته است . « 3 » موسيقى هم عنصر مهمى از تمدن ايران باستان بوده كه از مقامى ارجمند برخوردار بوده است . « 4 » تمدن ايران زمين در حوزه معمارى نيز دستاوردهاى درخشانى داشته است كه برخى از آنها همچنان عظمت ، زيبايى و جذابيت خويش را حفظ كردهاند . درخشانترين اشعه ذوقى و عالىترين سليقههاى هنرى از ذهن ايرانيان تراويده است كه ثمرهاش خلق آثارى ارزشمند در عرصه فرهنگ و هنر بوده است . كتيبههاى بر جاى مانده از ايران باستان گواهى روشن بر اين مطلب است كه هنر مردمان اين ديار را به تصوير كشيدهاند .
تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — صفحة 52
مساهمون: عبدالحسين برهانيان
ص٥٢
سرزمين ايران در عصر ساسانيان از سيحون و جيحون گرفته تا سواحل مديترانه و از سند گرفته تا حوضههاى دجله و فرات ، يكپارچه از حكومتى تبعيت مىكرد كه سلطه خود را از هر جهت بر اقوام اين سرزمينها گسترده بود . در واقع ، قوم ايرانى با تمام ابعاد فرهنگىاش بر ساكنان اين نواحى نظارت داشت . وقتى سلطهء ساسانيان فرو پاشيد فرهنگ و تمدن حاكم
هامش
( 1 ) . سيدتقى نصر ، ابديت ايران ، ص 247 ؛ عيسى صديق ، پيشين ، ص 82 .
( 2 ) . على سامى ، پيشين ، ص 6 .
( 3 ) . جمعى از نويسندگان ، تاريخ تمدن ايران ، ص 222 .
( 4 ) . ر . ك : عباس اقبال آشتيانى ، « موسيقى قديم ايران » ، مجموعه مقالات .