4 . اوضاع تعليم و تربيت عمومى ايران با ورود اسلام چه تغييراتى كرد ؟
درس ششم : جهتبخشى الهى به تمدن ايرانى
بانگ دعوتى آسمانى كه از شبه جزيره عربستان برخاست در كمتر از يك قرن بخش وسيعى از دنياى آن روز را فرا گرفت . اسلام به عنوان يك دين و فرهنگ تأثيرگذار ، كه از ابتداى ظهور ، سرنوشت بسيارى از فرهنگها را تغيير داده بود ، در ايران زمين نيز تأثيرى شگرف بر عناصر تشكيل دهندهء تمدن اين سرزمين نهاد . البته اين تأثير يك جانبه نبود و مسلمانان نيز از فرهنگ و تمدن ايران متأثر گرديدند .
ايرانيان وارث فرهنگ و تمدن بسيار غنى و پر رونق بودند كه اسلام ميان اين ميراث گرانقدر و اصول و تعاليم ارزشمند اسلامى پيوندى خجسته برقرار نمود و بدين وسيله پويايى خاصى همراه رنگ و بوى الهى به تمدن كهن ايران زمين هديه كرد .
پيشينهء تمدن ايران
هر چند ايرانپس از فتح اسلامى در آستانه فروپاشى سياسى و اجتماعى قرار داشت ، اما بر هيچ كس پوشيده نيست كه صرف نظر از مقطع مقارن با فتوح اسلامى ، ايران از ديرباز مفتخر به برخوردارى از تمدنى باشكوه و درخشان بوده است . در واقع فاتحان مسلمان به سرزمينى دور از علم ، فرهنگ و تمدن وارد نشدند . ايران مملكتى متمدن و ريشهدار ، با فرهنگى اصيل و زبان و ادبياتى شايان توجه بود كه آوازه تمدن آن در اقصى نقاط عالم به گوش مىرسيد . « 1 » از عوامل اساسى كه در شكلگيرى و رونق تمدن ايران باستان مؤثر و كارساز بود و استمرار
هامش
( 1 ) . گوستاو لوبون ، پيشين ، ص 218 ؛ جرجى زيدان ، تاريخ تمدن اسلام ، ص 545 .