قواعد را رعايت مىكردند . « 1 » قانون حفظ دين و عقيده در برابر پرداخت جزيه بسيارى از ذمّيان را به مرور متمايل به دين اسلام نمود . آنان كه در مواجهه اوليه با اسلام قبول جزيه را بر قبول اسلام ترجيح داده بودند ، پس از آشنايى با مبانى دلنشين دين اسلام به تدريج جذب اين دين شدند ؛ به گونه‌اى كه در قرن دوم هجرى جز اقليتى ، عامه مردم همگى به كيش جديد درآمده بودند .

مسلمانان براى اشاعه اسلام امتيازات فراوانى به قبول كنندگان اين دين اعطا مىكردند . قبول اسلام شخص نومسلمان را علاوه بر بهره‌مندى از امتيازات اجتماعى فراوان از پرداخت ماليات و جزيه معاف مىساخت . سپاهيان اسلام براى ترويج دين اسلام از هيچ كوششى فروگذار نبودند ؛ به گونه‌اى كه به اشاره منابع در برخى نواحى به كسانى كه شرايط و اركان دين اسلام را مىپذيرفتند ، علاوه بر امتيازات بىشمار ، پول هم مىدادند . « 2 » احتمال مىرود همين تدابير و مزاياى اقتصادى و اجتماعى پذيرش دين جديد بود كه دهقانان و بازرگانان را ترغيب مىكرد بدون هيچ مقاومتى در مقابل لشكريان عرب سر تسليم فرود آورده و دين فاتحان را بپذيرند ؛ « 3 » چرا كه با قبول شريعت اسلام از پرداخت مالياتهاى سنگين معاف مىشدند . صنعتگران ، پيشه‌وران و كشاورزان و به طور كامل طبقات پايين و متوسط جامعه كه بيش از همه در فشار طبقه اشراف بودند ، با رغبت اسلام را پذيرا گشتند . « 4 » مشكل مالكيت زمينهاى كشاورزى نظر مساعد بسيارى از اين طبقه را به دين اسلام جذب مىكرد ؛ چرا كه ديگر اين گروههاى فرودست خود مالك زمين مىشدند و ماليات بسيار اندكى در مقابل مالكيت زمين مىپرداختند كه قابل مقايسه با عصر ساسانيان نبود . عامل مهم ديگرى كه بسيارى از ايرانيان را به دين اسلام كشاند ، حذف ماليات جزيه در