عرضه نمود . « 1 » اسلام سادگى را جايگزين پيچيدگى ، توحيد را جانشين تعدد الوهيت و تثليث ، بشريت بشر را جانشين الوهيت بشر ، حقيقت‌طلبى و علم را جانشين خرافات و عقايد ساده و محكم دينى را جانشين منازعات و مجادلات مذهبى كرد . اسلام نه تنها از نظر اعتقادى ساده و آسان مىنمود ، بلكه در عمل نيز اين موضوع بسيار ملموس و مشهود بود . در واقع هم شيوهء تديّن به آن آسان است و هم احكامى كه تشريح كرده ، سهل مىباشد . اعمال عبادى اسلامى ساده و بدون تشريفات برگزار مىشد و از پيچيدگى ، تضاد و ناباورى اعتقادات گذشته خبرى نبود . شرايط پذيرفتن دين جديد به قدرى ساده جلوه مىنمود كه هر تازه واردى را به شگفتى مىانداخت . براى ثبوت مسلمانى تنها گفتن شهادتين يعنى اقرار به لااله الّا اللَّه و محمد رسول‌اللَّه كافى بود .

آزادى دينى و آزاد منشى مسلمانان از مهم‌ترين عوامل استقبال ايرانيان از دين اسلام بود . شواهد فراوانى وجود دارد كه احترام اسلام و مسلمانان را به آزادى عقيده و دين و مخالفت شديد اسلام را با تحميل دين بر ديگران بازگو مىنمايد . « 2 » مسلمانان با تكيه بر انديشهء « لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَد تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ » ( بقره : 256 ) هيچ كس را با ناخوشايندى و زور مجبور به پذيرش دين اسلام نمىكردند بلكه اين عمل را تقبيح مىنمودند . آنان در مناطق مفتوحه به كافران فرصت مىدادند كه قبول اسلام نمايند . بر طبق مبانى دين اسلام پيروان اديان ديگر نيز مىتوانستند با پرداخت جزيه بر دين سابق خويش باقى بمانند . « 3 » اين گروه كه « اهل ذمّه » « 4 » خوانده مىشدند ، اجازه داشتند در قلمرو مسلمانان با آزادى و امنيّت كامل به اجراى مراسم و آداب مذهبى خويش بپردازند . علاوه بر اين مىبايستى كليه معابد و اماكن مذهبى آنان مورد احترام جامعه اسلامى قرار مىگرفت . ذمّيان نه تنها از آزاديهاى اسلامى برخوردار بودند ، از مهربانى ، بلند نظرى و انسان دوستى مسلمانان نيز بهره‌مند مىگشتند . در قبال اين آزاديها و امتيازات آنها بايستى برخى اصول و