نابسامانى وضعيت جامعه ساسانى بسيار مشهود بود . مردم كه بر اثر فشار جنگها ، چند دستگى هيئت حاكمه و به ويژه تحميل مالياتها و قوانين مذهبى توسط اشراف و موبدان بسيار در سختى و رنج بودند ، براى رهايى از اين اوضاع لحظه شمارى مىكردند . شهيد مطهرى « ناراضى بودن مردم از وضع دولت و آيين و رسوم اجحاف‌آميز آن زمان » را مهم‌ترين عامل شكست امپراتورى ساسانى و از شاخصهاى مهم استقبال عامه مردم از دين اسلام مىداند . « 1 » نظام استبدادى حاكم بر ايران ريشه‌هاى همگرايى ملت و دولت را خشكانده بود . « 2 » حاكميت نظام طبقاتى كه مزاياى اجتماعى و فرهنگى را در انحصار قشرى خاص قرار داده بود ، چنان فضايى را فراهم ساخته بود كه انبوه مردم ايران پذيرش اسلام را به چشم رهايى از بندهاى خويش مىديدند . جاه‌طلبى ، بدعتهاى دينى و همراهى بزرگان دينى با اشراف در تاراج و چپاول اموال عمومى ، توده مردم را از كيش زرتشتى بيزار ساخته و باعث شكل‌گيرى تعارضى شديد ميان عامه مردم با دستگاه مذهبى موبدان شده بود . « 3 » دورى موبدان از اصول و ارزشهاى دينى و رخنهء فساد و اختلاف ميان آنها ، دين زرتشتى را از درون به تزلزل و انحطاط رسانده بود . شالوده و بنيان ضعيف بناى پوسيده ساسانى - موبدى با لرزشى فرو ريخت « 4 » و بخش عظيمى از پيروان مذهب زرتشت در كوتاهترين زمان رو به دين اسلام نهادند . در نتيجه مردم كه از نابسامانى اوضاع اجتماعى ، سياسى ، اقتصادى و مذهبى جامعه به تنگ آمده و به واقع چشم به