تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — صفحة 22

يافتند . با فتح حيره ، مسلمانان با يك سازماندهى نظامى ، نيروى فراوانى را در منطقه گرد آوردند و زمينه براى تصرف كامل بين النهرين به دست مسلمانان هموار گرديد . دولت ساسانى هم كه تا اين زمان تهاجم مسلمانان را خطر جدى براى امپراتورى تلقى نمىكرد ، با كاميابيهاى متناوب سپاهيان اسلام ، به شدت هراسناك گرديد و سپاهى عظيم به فرماندهى رستم فرخزاد ، سپهسالار خراسان ، در برابر اعراب مسلمان آرايش داد . در سال چهاردهم هجرى سپاه بزرگ ايران در قادسيه مقابل قشون اسلام شكستى سخت متحمل شد و غنيمت هنگفتى به دست مسلمانان افتاد كه در آن ميان درفش كاويان « 1 » نيز بود . « 2 » با پيروزى مسلمانان در نبرد قادسيه ، شهرها و مناطق مرزى يكى پس از ديگرى در مدت كوتاهى به تسخير لشكريان اسلام درآمد و بدين ترتيب بخش عظيمى از سرزمين عراق جزء قلمرو مسلمين گرديد . مسلمانان به دنبال سپاه ايران خود را به مدائن رساندند و به مدتى طولانى اين شهر را در محاصره خويش گرفتند . ديگر براى امپراتورى ساسانى مقدور نبود لشكرى در برابر حمله مسلمانان فراهم نمايد و تلاشهاى يزدگرد سوم ، آخرين پادشاه ساسانى نيز سودى نداشت . مردم ، كه از اوضاع سخت و نابسامان محاصره به تنگ آمده بودند ، به مصالحه با لشكر اسلام تن دادند . در نتيجه ، مدائن پايتخت زمستانى ساسانيان سقوط كرد و با اين واقعه كوس انقراض امپراتورى ساسانى در سراسر ايران طنين‌انداز گشت . بايستى توجه داشت سقوط مدائن به عنوان پايتخت حكومت چقدر در تزلزل روحيه نظاميان و مدافعان تأثير منفى داشته است . اعراب مسلمان در تيسفون غنايم بسيار دست آوردند . « 3 » مسلمانان در تيسفون « 4 » با مقاومت چندانى روبه‌رو نشدند ؛ چرا كه عمدهء سكنه شهر از جمله يزدگرد و خانواده‌اش قبل از ورود اعراب شهر را ترك كرده بودند .