تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — صفحة 17

حكومت آل لخم در حيره « 1 » بود . منطقه حيره به دست ملوك لخمى اداره مىشد و لخميان از قرن سوم تا هفتم ميلادى بر حيره حكومت داشتند . آخرين امير لخمى نعمان بن منذر چهارم سر از اطاعت دولت ساسانى پيچيد . خسرو پرويز نيز تمرّد نعمان را تحمل نكرد و به تسلط لخميان بر حيره پايان بخشيد . نابود كردن حكومت لخميان ، هر چند براى تمركز قدرت سياسى صورت پذيرفت ، ولى باعث در هم شكستگى سد حائل ميان ايرانيان و مسلمانان گشت . در واقع ، با اين اقدام ، خسروپرويز استحكاماتى را كه در مرزهاى حيره به منظور مقابله با تهاجمات مسلمانان ايجاد شده بود از بين برد و مسير را براى عبور مسلمانان از مرزهاى ايران هموار ساخت . بىنظمى و هرج و مرج با مرگ خسرو پرويز به اوج خود رسيد و بر سرتاسر خاك ايران مستولى گشت ؛ به گونه‌اى كه پس از مرگ خسرو پرويز تا جلوس يزدگرد سوم ( 632 - 652 م ) آخرين پادشاه ساسانى ، در پنج سال حدود دوازده تن بر تخت سلطنت تكيه زدند و عمر پادشاهى برخى از آنان چند روز بيش نبود « 2 » . حكومتهاى كم دوام شاهزادگان ساسانى از شكافى عميق ميان طبقات بالاى جامعه بر سر قدرت و بحران و ناآرامى فراگير در كشور حكايت داشت . تغييرات كمى و كيفى در نتيجه عدم تناسب و هماهنگى و از هم گسيختگى پيوندهاى ارگانيك در ساختار سياسى و اجتماعى امپراتورى ساسانى روند بحران‌زايى را تشديد مىساخت . سپاه ايران به واسطه جنگهاى تباه كننده و فرساينده با روميان - كه تا واپسين روزهاى امپراتورى ساسانى جسته و گريخته ادامه داشت - به شدت ضعيف گشته بود و پيكرهء نظامى كشور به طور كامل آشفته و ضربه‌پذير بود . سياستهاى نادرست جنگى پادشاهان ساسانى و آرمان رسيدن به وسعت روزگار هخامنشيان ، فشار سنگينى را بر مردم تحميل مىكرد . اين جنگها تأثير ناخوشايندى بر اقتصاد كشور داشتند كه تبعات آنها متوجه اقشار فرودست جامعه مىگشت . توده مردم ، كه زير فشار مالياتهاى سنگين و تحميل قوانين مذهبى حقوقشان لگدمال شده بود ، بسيار از حكومت و فرمانروايان ساسانى ناراضى بودند . « 3 »