تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — صفحة 14

مسلمان شدن اين عده سبب شد كه خبر اسلام كمابيش به ايران رسيده ، اذهان تودهء جامعه تا حدودى با اين آيين آشنا شود و بدين وسيله مقدمات گرايش ايرانيان به اسلام فراهم گرديد . ورود همه جانبه و گسترده اسلام به ايران ، در عصر خلافت ابوبكر و عمر بود كه مسلمانان در صدد توسعه جغرافياى جهان اسلام برآمدند . ايران و شام ، كه نزديك‌ترين كشورها به جزيرةالعرب بودند ، بيش ازساير نقاط در كانون توجه مسلمانان قرار گرفتند . گسترش دين اسلام در اطراف و اكناف شبه جزيره از زمان حيات پيامبر ( ص ) مطرح بوده است « 1 » ؛ ولى به دلايلى اين برنامه پس از رحلت پيامبر ( ص ) ، به خصوص از زمان خلافت عمر ، شكل واقعى به خود گرفت . بخش عمده‌اى از دوران كوتاه خلافت ابوبكر ( 11 - 13 ق . ) به حل و فصل مشكلات داخلى گذشت . « 2 » پايان درگيرىهاى داخلى ، مسلمانان را براى جهاد و اشاعه اسلام به خارج از شبه جزيره كشاند و آنها را به فكر ستيز با دو امپراتورى قدرتمند ايران و روم انداخت . در اين عصر على رغم فتوحات مسلمانان در سرزمين شامات ، در حوزه ايران پيشرفت چندانى نصيب لشكر اسلام نشد و مسلمانان به همان فتوحات سرحدى بسنده كردند . با به قدرت رسيدن عمر ( 13 ق . ) فتوحات وارد مرحله‌اى نو گشت . عمر پس از استقرار و تثبيت امور خلافت با مطيع ساختن قبايل عرب يك دولت دينى متمركز و نيرومند ايجاد كرد . خليفه دوم در همان ابتداى امر مردم را طى خطبه‌اى به جهاد فرا خواند و گفت : « اى مسلمانان خداى تعالى پيغمبر ( ص ) را وعده داده است كه شرق و غرب جهان ، امت او را شود . . . خداى تعالى وعده خود خلاف نكند . » « 3 » در هر صورت ، در سال 13 هجرى مسلمانان با يك لشكر انبوه و قدرتمند از دو جبهه به بلاد مشركين حمله‌ور گرديدند . لشكريان اسلام از سويى رو به مرزهاى امپراتورى روم نهادند و از سوى ديگر مرزهاى ايران زمين را در پيش گرفتند . « 4 »