خلاصه
پيدايش و گسترش انقلابها و شورشها عليه دستگاه خلافت عباسى از جمله عواملى بود كه بحران سياسى دوران اين خليفه عباسى را شدّت مىبخشيد . مهمترين اين شورشها و قيامها عبارت است از :
شورش نصر بن شبث كه يكى از عربهاى متعصب بود و در ناحيه شمالى حلب عليه مأمون دست به شورش زد و گروه زيادى را گرد خود جمع كرد .
قيام ابن طباطباى علوى كه در كوفه قيام كرد و مردم را به « الرّضا من آل محمد » و عمل به كتاب خدا و سنت پيامبر ( ص ) فراخواند . مردم كوفه دعوت او را پذيرفته به گردش جمع شدند .
نهضت ابوالسّرايا كه پس از درگذشت ابن طباطبا نهضت او را رهبرى كرد و با نيروهاى حكومت درگير شد . وى پس از تسلط بر كوفه به نام خود سكه زد و رسماً زمام امور را به دست گرفت .
تحركات ديگر علويان همچون زيد بن موسى بن جعفر در بصره ، ابراهيم بن موسى بن جعفر در يمن و حسين بن حسن افطس در مكه .
داوطلبان مبارزه با فساد كه عليه عدهاى اوباش و شرور كه در بغداد به راهزنى مىپرداختند و افراد را مىربودند ، به مبارزه پرداختند .
مأمون پس از رويارويى با اوضاع وخيم حكومت ، براى خروج از اين بحران نگرانكننده ، تصميم گرفت پيشواى هشتم را به ولايتعهدى خويش برگزيند .
وى در پى اين تصميم نامهاى براى امام رضا ( ع ) نوشت . فضل بن سهل ، وزير او نيز نامهاى جداگانه نوشت و حضرت رضا ( ع ) را به مرو فراخواندند .
پرسش
1 - مأمون در اوائل حكومت خود با چه بحران سياسى مواجه بود ؟
2 - قيام ابن طباطبا و ابوالسّرايا را به اختصار بيان كنيد .
3 - در دوران حكومت مأمون ، بصره ، مكه و يمن شاهد چه حركتهايى از سوى علويان بود ؟
4 - مأمون براى خروج از بحران سياسى چه چارهاى انديشيد ؟
5 - دعوت امام رضا ( ع ) به مرو از سوى چه كسانى و چگونه صورت گرفت ؟
تاريخ زندگانى امام رضا (ع) (فارسى) — صفحة 140
مساهمون: على رفيعى
ص١٤٠