درس شانزدهم : : انگيزههاى مأمون از پيشنهاد ولايتعهدى به امام رضا ( ع ) ( 1 )
در مورد انگيزهء مأمون از پيشنهاد ولايتعهدى به امام رضا ( ع ) نظرات و احتمالات گوناگونى ذكر شده است . ما ضمن بيان مهمترين اين نظرات به بررسى اجمالى آنها مىپردازيم تا آنچه كه - با توجه به شواهد و قراين تاريخى و شرايط سياسى - اجتماعى آن روز جامعهء اسلامى - به حقيقت نزديكتر است در پيش روى شما قرار گيرد .
1 - تمايلات شيعى و حقگرايى مأمون
از نوشتهء بعضى مورخان مانند طبرى ، ابن اثير ، مسعودى ، ابن طقطقى و سيوطى چنين بر مىآيد كه اين تصميم مأمون ناشى از تمايلات شيعى و حقگرايى او بوده است .
وى چون به حكومت دست يافت در ميان خاندان عباس و على ( ع ) كسى را برتر ، پرهيزكارتر ، داناتر و شايستهتر به امر حكومت از علىبن موسى الرضا ( ع ) نديد . روى اين جهت تصميم گرفت حق را به صاحب اصلى آن بازگرداند . « 1 »
نقد اين نظريه : آيا مأمون واقعاً شيعه بود ؟
پيش از پاسخ به اين پرسش بايد يادآور شويم كه طرح چنين پرسشى درباره اين
هامش
( 1 ) - ر . ك : تاريخ طبرى ، ج 8 ، ص 554 ؛ كامل ابن اثير ، ج 6 ، ص 326 و 438 ؛ مروجالذهب ، ج 3 ، ص 441 ؛ الفخرى ، ص 198 و تاريخ الخلفاء ، ص 307 .