نوشته شده چنين است :
« معاوية بن ابى سفيان به عهد خدايى و ميثاق او و آنچه كه خداوند بندگانش را بر وفاى بدان ملزم ساخته ، متعهد مىشود كه به موادّ اين قرار داد عمل كند » . « 1 »
ارتش معاويه در كوفه
طبيعى بود كه دو گروه متخاصم پس از امضاى قرارداد صلح ، در نقطهء واحدى اجتماع كنند تا صلح را با نمونهاى عملى كه تاريخ بتواند به آن شهادت دهد ، مسجّل كنند و طبيعى بود كه اين مكان جز كوفه نمىتوانست باشد . از اين رو ، دو سپاه بدان سو روانه شدند .
ورود دهها هزار سرباز شامى مسيحى يا مسلمان به مركز خلافت اسلامى براى ياران مخلص خاندان پيامبر ( ص ) كه ازعمق اهداف صلح امام حسن ( ع ) آگاهى نداشتند ، بسيار تلخ وناگوار بود .
مناديان ، مردم را براى شنيدن خطابهء طرفين قرارداد ، به مسجد جامع دعوت كردند .
سخنرانى معاويه
معاويه برفراز منبررفت و خطابهء خود را ايراد كرد . يعقوبى ، ابوالفرج اصفهانى ، و ابن ابى الحديد ، بخشى از نطق معاويه را چنين نقل كردهاند :
« . . . و پس از اين همه ، بىگمان در هر امّتى كه بعد از پيغمبرش اختلاف پديدآمد ، باطل بر حقّ پيروز گشت » .
مورخان مىافزايند : ناگهان معاويه متوجّه شد كه اين سخن به زيان اوست . لذا افزود :
« مگر در اين امّت كه حق بر باطل غلبه يافت » . « 2 »
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 44 ، ص 65 .
( 2 ) - تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 192 ( بنابرنقل : صلح الحسن ، ص 285 ) ، مقاتل الطالبيّين ، ص 45 و شرح نهجالبلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 16 ، ص 46 .
ولى در نسخهاى از تاريخ يعقوبى ( چاپ دارصادر بيروت ) اين جمله كه معاويه به اشتباه خود پى برد و جملهء « الَّا فى هذِهِالْامَّةِ » را بعداً به آن افزود ، وجود ندارد .
گويا دستهايى در كار است تا مطالبى راكه حاكى از اعتراف سرسختترين دشمن اسلام و خاندان پيامبر ( ص ) به ناحق بودن خود و بر حق بودن اهل بيت عصمت عليهمالسّلام است از تاريخ اسلام حذف كند .
نكتهء ديگر در رابطه با اين خطابه آنكه برخى از مورخان مثل ابولفرج اصفهانى و ابن ابى الحديد ، محل ايراد اين سخنرانى را « نُخَيْلَه » ذكر كردهاند . ولى در تاريخ يعقوبى ذكرى از « نخيله » به ميان نيامده و مكان ايراد خطبه « كوفه » ذكر شده است .