نقض پيمان
از آيات قرآن بر مىآيد كه بايد با كسانى همپيمان گرديد كه عهد و پيمان خود را محترم مىشمارند ، نه با كسانى كه بهايى به پيمانشان نمىدهند و به قراردادهاى خويش حُرمتى نمىنهند . قرآن اين حقيقت را در ارتباط با مشركان چنين ترسيم مىكند :
كَيفَ يَكونُ لِلمُشرِكينَ عَهدٌ عِندَ اللَّهِ وعِندَ رَسولِهِ . ( توبه : 7 )
چگونه مشركان را با خدا و پيامبرش پيمانى باشد ؟
كسانى كه عهد خدا و پيامبر را مىشكنند به يقين عهد خود را با مسلمانان نيز خواهند شكست . از نظر قرآن ، كفر و شرك و مادّيگرى ، تهديدى براى صلح جهانى نيستند ، بلكه نقض پيمان و ارزش قائل نشدن به موادّ قراردادها و قطعنامههاى بين المللى امنيت عمومى را تهديد مىكند . از اين رو قرآن مىگويد :
فَقتِلوا ائِمَّةَ الكُفرِ انَّهُم لا ايمنَ لَهُم . ( توبه : 12 )
پيشوايان كفر را بكشيد ، چون آنها را پيمانى نباشد .
اين آيه ، ملاك مبارزه با رهبران كفر را نداشتن « ايمان » معرفى نمىكند و نمىگويد چون رهبران مكتبهاى الحادى به خدا ايمان ندارند ، با آنها مبارزه كنيد ، بلكه بر اين نظر است كه چون مشركان به عهد و ميثاق خود پايبند نيستند ، بايد با آنها مبارزه كرد . « 1 »
تبرّى در سياست خارجى
گرچه اصول تبرّى در سياستگذارى امور خارجى تا حدودى در درسهاى گذشته روشن شده ، ولى ما تنها به يك اصل مهمّ به طور مستقل اشاره مىكنيم و آن اصل « نفى سبيل » است :
لَن يَجعَلَ اللَّهُ لِلكفِرينَ عَلَى المُؤمِنينَ سَبيلًا . ( نساء : 141 )
. . . خداوند هرگز براى [ تسلط ] كافران بر مسلمانان راهى قرار نداده است .
اصل « نفى سبيل » كه از آيهء مذكور برگرفته و نامگذارى شده ، به معناى بسته شدن راه نفوذ و
هامش
( 1 ) . با استفاده از جزوههاى درسى آيت اللَّه جوادى آملى ، « حقوق بشر از ديدگاه قرآن » ، شمارهء 7 .