سرزمين اسلامى ، مذاكرات سياسى و تجارى و مهمتر از همه ممكن است به منظور تحقيقات مذهبى و پژوهش در آيين اسلام باشد . « 1 » قرآن با توجه به آثار اجتماعى و تربيتى اين موارد ارزش بيشترى به آن داده و به تبيين آن پرداخته است : وَ ان احَدٌ مِنَ المُشرِكينَ استَجارَكَ فَاجِرهُ حَتّى يَسمَعَ كَلمَ اللَّهِ ثُمَّ ابلِغهُ مَأمَنَهُ ذلِكَ بِانَّهُم قَومٌ لا يَعلَمون . ( توبه : 6 ) و هر گاه يكى از مشركان به تو پناه آورد ، پناهش ده تا كلام خدا را بشنود سپس او را به محل امنش برسان ؛ زيرا اينان گروهى نادانند . مگر هدف از تعليم و تبليغ ، جنگ و تهديد و وعده و وعيد نجات مردم از تاريكى جهل و شرك و رساندنشان به نور معرفت و هدايت نيست ؟ پس اكنون كه مشرك و بتپرستى با اشتياق به سراغ تحقيق در مبانى اسلام آمده است ، بايد به مال و جان وى پناه و به احساس و انديشهاش بها داد و وسايل تحقيق در اختيارش نهاد ، باشد كه گمشدهاش را دريابد و به آيين اسلام درآيد . « 2 »
چند نكته
1 . مدّت تأمين : مدّت پناهندگى در جملهء « حَتّى يَسمَعَ كَلمَ اللَّهِ » مشخص شده است ؛ يعنى مشركان تا وقتى در پناه اسلام هستند كه راه رشد و هدايت را از تاريكى و ضلالت باز شناسند و حقيقت برايشان آشكار گردد و آن نسبت به افراد ، زمان و مكان متفاوت است . « 3 » 2 . اصل پناهندگى و امان دادن يك سياست قطعى و محدود به مكان و زمان خاصّى نيست ، بلكه اصلى ثابت و تغييرناپذير است و قابل نسخ نيست . « 4 » 3 . پناهندگان تا وقتى در مصونيّتاند كه اهداف سوئى چون تجسّس و ماجراجويى و . . . نداشته باشند ، و گرنه قرارداد و عقد امان قابل نقض است . « 5 »