گر چه اين معنى در مورد آيهء كريمه صدق نكند ، اصل معنى اتصال ، به صحت خود باقى است ، و ديگر شواهد آن از آيهء منافقون و شعر جاهلى و حديث رسول خدا مورد قبول و اتفاق است . نيز از جملهء آيات كريمه كه بر اين معنى تخريج شده ، آيهء 25 سورهء نساء است : « اللّهُ أَعْلَمُ بِايِمَانِكُمْ بَعْضُكُم مِن بَعْضٍ » « 1 » ولى از همه روشنتر آيهء كريمه ( 67 : برائت ) « الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ بَعْضَهُم مِن بَعْضٍ ، يَأْمُرُونَ بِالْمُنْكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ » است ، خصوصاً كه در برابر آيهء 71 همين سوره : « الْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضَهُمْ أَولِياءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ » قرار گرفته و از تقابل كلمهء « اولياء » با « من » مفهوم موالات و اتصال براى « من » كاملًا روشن خواهد بود ، لذا هريك از مفسرين و شراح حديث آن را به عنوان شاهد مثال قطعى ذكر مىكنند . « 2 » طبرسى مىفرمايد : بعضى از منافقين چسبيده و متصل به آن بعض ديگر است در اجتماع بر نفاق و شرك چنان كه گويى : « انَا مِنْ فِلانٍ وَ فِلانٌ مِنّى » ، يعنى امر ما واحد و سخن ما يكى است ، « 3 » شيخ طوسى مىفرمايد : . . . چنان كه گويندهاى به ديگرى بگويد : « انْتَ مِنّى وَ انَا مِنْكَ » و معنى آن اين است كه امر ما يكى است و جدايىپذير نخواهد بود . حتى در مورد همين حديث شريف « عَلِىٌّ مِنّى وَ انَا مِنْ عَلِىٍّ ، وَ لا يُؤَدّى عَنّى الّا انَا اوْ عَلِىٍّ » جمعى از بزرگان اهل سنت ، به اين معنى اعتراف كردهاند ، از جمله ملا على قارى در شرح شفاى قاضى عياض « 4 » موقعى كه به اين حديث مىرسد ، مىگويد : ظاهر سخن و سياق كلام بر اين بود كه گفته شود : « وَلا يُؤَدّى عَنّى الّا عَلِىٌّ » ولى لفظ « انا » براى تأكيد همان اتصالى آورده شده است كه از جملهء « عَلِىٌّ مِنّى وَ انَا مِنْهُ » فهميده مىشود .
عاشورا شناسى (فارسى) — صفحة 380
مساهمون: پژوهشكده تحقيقات اسلامى
ص٣٨٠
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 2 / 34 و 433 ، البرهان زركشى ، ج 4 / 426 ، ذيل معانى « من » .
( 2 ) . كشاف ، ج 1 / 494 ؛ بيضاوى ، ج 2 / 77 ، فخر رازى ، ج 4 / 690 ؛ تبيان ، ج 2 / 441 ؛ تفسير ابوحيان ، ج 3 / 144 .
( 3 ) . مجمع البيان ، ج 3 / 48 .
( 4 ) . مرقاة ، ج 5 / 569 ؛ حاشيهء مشكاة المصابيح / 564 نقل از مرقاة .