تخطي إلى المحتوى الرئيسي

عاشورا شناسى (فارسى) — صفحة 368

مساهمون:

ص٣٦٨

صورت اين پيمان بدين عبارت بود : « دَمُكَ دَمى ، هَدْمُكَ هَدْمى ، ثارُكَ ثارى ، اعْقَلُ عَنْكَ وَ تَعْقِلُ عَنّى ، اطْلُبُ بِكَ وَ تَطْلُبُ بى ، تَرِثُنى وَ ارِثُ عَنْكَ » . يعنى : خون تو خون من ، شكست تو شكست من ، خونخواهى تو خونخواهى من است . من بار غرامت تو را به دوش خواهم كشيد و تو بار غرامت مرا به دوش خواهى كشيد ، من به خاطر جرايم تو مأخوذ و قابل تعقيب خواهم بود و تو به خاطر جرايم من مأخوذ و قابل تعقيب خواهى بود ، تو از من ارث مىبرى و من از تو ارث خواهم برد . « 1 » اين عقد « موالات » كه در فقه اسلامى به عنوان « ضمان جريره » مورد بحث قرار گرفته ، در مذهب شيعه و حنفى موقعى قابل اعتبار است كه تازه واردى با رهبرى و هدايت يكى از مسلمانان به شرف اسلام مشرف گردد ، و چون موالات مسلمانان با غير مسلمان مقطوع است و اين تازه وارد منفرد و بىياور مىماند : نه وارثى دارد كه ما ترك او را حائز شود ، و نه عاقله‌اى كه در صورت ارتكاب خطا در جبران غرامت او شريك باشد ، و بر فرض مقتول شدن خون او را بجويد و دست كم خون‌بهاى او را مالك شود ، مىتواند با همان كسى كه به دست او اسلام آورده است - و اگر قبول نكند و نپذيرد ، با شخص ديگرى از مسلمانان - پيمان موالات منعقد ساخته در شئون نامبردهء فوق مولاى او باشد . « 2 » 4 - عقد مؤاخات پيمان برادرى نيز مانند پيمان موالات براى تمشيت امور خصوصى و تأمين همان نتايج عقد موالات ، منعقد مىشد ، ولى از نظر شرافت و حيثيت طرفين مقام بالاترى داشت ، و دو نفر

هامش
( 1 ) . تفاسير قرآن ، ذيل آيهء « و الذين عقدت ايمانكم » سورهء نساء ، آيهء 33 ، از جمله : تفسير طبرى ، ج 5 / 32 - 33 ، قرطبى ، ج 5 / 166 ، تبيان ، ج 3 / 188 ، مجمع ، ج 2 / 42 ، تفسير كشاف ، ج 1 / 265 ، تفسير ابن كثير ، ج 1 / 489 ، تفسير ابى السعود ، ج 3 / 314 ( حاشيهء امام فخر ، چاپ اسلامبول ) الدر المنثور سيوطى ، ج 2 / 150 - 151 ، به نقل از مجامع حديث ، تفسير ابوحيان ، ج 3 / 238 ، ناسخ و منسوخ / 107 .
( 2 ) . خلاف شيخ طوسى ، كتاب فرائض ، مسئلهء 137 : سئل رسول اللَّه ( ع ) عن رجل مشرك اسلم على يدرجل من المسلمين فقال : « هو اولى الناس بمحياه و مماته » . مشكاة المصابيح / 264 ، قال : رواه الترمذى و ابن ماجه والدارمى . نهايهء ابن اثير : ذهب قوم الى العمل بهذا الحديث و اشترط آخرون ان يضيف على يده المعاقدة و الموالاة .
عاشورا شناسى (فارسى) — صفحة 368 | پژوهشكده تحقيقات اسلامى