تخطي إلى المحتوى الرئيسي

عاشورا شناسى (فارسى) — صفحة 360

مساهمون:

ص٣٦٠
حلف انصار يا بيعت عقبه . حُسَيْنٌ مِنّى وَ انَا مِنْ حُسَيْنٍ . خاتمهء بحث .

سابقهء حلف و پيمان اتحاد « 1 »

1 - حلف قبايل در ميان اقوام و قبايل عرب رسم بر اين بود كه شيخ قبيله از همه جهت مسئول سرپرستى و تربيت افراد باشد ، و مىبايست در صلاحديد و حفظ منافع قوم كمترين مسامحه و غفلتى روا نداشته ، با فكر دقيق و دور انديشى عميق ، آنان را از دستبرد حوادث و غارت و هجوم ساير قبايل دور بدارد . در برابر ، تمام افراد قبيله ، نسبت به او وفادار و تسليم محض بودند ، و ارادهء او در حكم قانون بود و بدون چون و چرا به مرحلهء اجرا گذارده مىشد . از جمله وظايف رئيس قبيله ، تقويت بنيهء دفاعى و جلب حمايت ديگران بود ، تا بتواند موقعيت قومى را تحكيم ، و از ناموس قبيلهء خود دفاع كند ، و لذا - اغلب - ناچار بودند كه با يك يا چند قبيلهء ديگر پيمان اتحاد ( حلف ) منعقد نموده ، و يا حداقل به عنوان جوار ( حق همسايگى و پناهندگى ) تحت الحمايهء ديگران باشند . « 2 » مراسم حلف ، در صورت امكان ، كنار كعبه و ملتزم ، يا حجر اسماعيل ، و چه بسا در برابر آتش شعله‌ور انجام مىگرفته است ، و گاهى هنگام عقد اتحاد ، ظرفى از خون يا طيب يا رب حاضر نموده با دست بردن در ميان ظرف و هم كاسه شدن ، صيغهء حلف را جارى مىساخته‌اند . « 3 »

هامش
( 1 ) . اين فصل از تاريخ عرب و آداب و نظام اجتماعى آنان ، كم و بيش ، براى همگان روشن است ، با وجود اين از ذكر منابع و مصادرى كه نگارنده بدان‌ها مراجعه كرده است دريغ نمىشود .
( 2 ) . تاريخ العرب قبل الاسلام - دكتر جواد على ، ج 4 ، ص 344 ، 361 ، 373 ، 389 ( با اشاره به منابع و مآخذ ) ، دائرة المعارف اسلامى ، ج 8 ، ص 94 ( با ذكر مصادر و مأخذ ) از جمله اغانى دار الكتب ، ج 2 / 126 ، ج 5 / 34 ، ج 11 / 132 ؛ كامل ابن اثير ، ج 1 / 355 ( يوم شعب جبله ) . در ايام معروف عرب و جنگ‌هاى قبيله‌اى به پيمان‌هاى فراوانى برخورد مىشود .
( 3 ) . اغانى ، ج 5 / 62 ؛ سيرهء ابن هشام ، ج 1 / 131 ، 196 ؛ فائق زمخشرى ، ج 1 / 311 ؛ معجم البلدان ( ملتزم ) ؛ تاج العروس ، ج 8 / 251 ؛ نهاية الارب ، ج 1 / 109 ، بلوغ الارب ، ج 2 / 161 ؛ حياة الحيوان ، ج 4 / 470 ، معاجم لغت در مواد : لعقة الدم ، طيب ( حلف المطيبين ) ، رب ( حلف الرباب ) ، نار التهول .