تخطي إلى المحتوى الرئيسي

عاشورا شناسى (فارسى) — صفحة 177

مساهمون:

ص١٧٧

اختلاف بنى أميّه و بنىهاشم

يكى از علل اختلاف و دشمنى خاندان بنىاميّه با بنى هاشم يك سابقهء ممتدّ تاريخى است ، كه اثرش به صورت همان خوى و تعصّب نژادى و غريزهء كينه‌توزى و انتقام‌جويى جاهلى عرب ، در روح بازماندگان باقى مانده بود . در تاريخ آورده‌اند ، كه عبدالشّمس جدّ اعلاى بنى اميّه با برادرش هاشم كه جد اعلاى بنى هاشم است توأم و دو سيده متولّد شدند و اتّفاقاً طورى بود كه پيشانى آنها به هم پيوستگى داشت ، يا انگشت يكى از آنها چسبيده به پيشانى آن ديگر بود . « 1 » هر چه بود آن دو را با شمشير يا كارد تيز از هم جدا كردند و از همان تاريخ اين حدس يا پيشگويى بين عرب افتاد ، كه بين اين دو برادر هميشه كار با شمشير و جنگ و مقاتله خواهد بود . اتّفاقاً اين پيش‌بينى و حدس درست و صائب درآمد . هاشم مردى بزرگوار و جواد و كريم و بخشنده بود و با استحقاق ، رياست خانهء كعبه را داشت و دو منصب بزرگ از مناصب پنجگانهء كعبه كه به اصطلاح منصب رفادت و سقايت حاج بود در قبضهء كفايت او قرار داشت ، سه منصب ديگر كه حجابت يا سدانت و لواء و دارالنّدوه باشد ، اختصاص به اولاد عبدالدّار داشت ، كه او هم از برادران عبد مناف بن قصىّ بوده است . « 2 » وقتى كه اميّة پسر عبدالشّمس بزرگ شد بر ضدّ عموى خود قيام كرد و خواست مناصب را از دست او بگيرد ، البتّه نتوانست ليكن كارشان به دشمنى و عداوت سخت خانوادگى افتاد ، كه بعد از ظهور اسلام نيز آثار خود را به خوبى ظاهر ساخت .

هامش
( 1 ) . نوع اوّل را مرحوم حاج شيخ عبّاس قمى در منتهى الآمال آورده است و نوع دوم كه انگشت يكى به پيشانى آنديگرچسبيده باشد ، را ابن اثير نوشته است .
( 2 ) . توضيحاً منصب سقايت و رفادت از هاشم همچنان به فرزندانش رسيد ، تا زمان أبوطالب بن عبدالمطلّب كه او نيز مدّتى آن دو منصب را داشت ، تا فقير شد و زير بار قرض برادرش عبّاس رفت و چون از اداى دين عاجز شد ، خود به ميل و رغبت ، آن دو منصب را در مقابل وامى كه داشت ، به عبّاس بن عبدالمطلب واگذاشت ، كه در اعقاب او تا عهد خلفاى عبّاسى نيز جارى و برقرار بود اما سه منصب ديگر ، منصب لواء را ظهور اسلام اصلًا باطل كرد . منصب حجابت يا سدانت در نسل عبدالدّار تا مدّتى مديد پس از ظهور اسلام نيز باقى بود ابن اثير مىگويد : « و أمّا الحجابة فهى فى ولده الى الأن و هم بنو شيبة بن عثمان بن أبىطلحة بن عبدالعزّى بن عثمان بن عبدالدّار » امّا منصب دارالنّدوه را عكرمة بن عامر بن هاشم بن عبد مناف بن عبدالدّار به معاويه فروخت و او دارالامارهء مكّه را ساخت كه بعداً در حرم افتاد ، ابن اثير مىگويد : « و هى الان فى الحرم معروفة مشهورة » .