باشد مانند كيفيّت استحصال عسل به طريقى معيّن و مشخّص براى زنبور عسل و يا كيفيّت ميوهدهى و انتاج درخت ميوه بر اساس روشى تكوينى و امورى مادّى و حسّى و چه گردش زمين و آسمان و افلاك بر ميزان مشخّص و محدّد ، و چه تجلّى شيوهاى خاصّ براى انجام حوادثى چون قضيّهاى كه براى مادر حضرت موسى عليهالسّلام در قرآن ذكر گرديده است و چه برنامهء عملى جهت تنظيم و تدبير امور شخصى و اجتماعى توسّط انبياء عليهمالسّلام ، همه و همه تحت يك ضابطه و قاعده قرار مىگيرد و آن اراده و مشيّت صِرف حضرت حقّ در انجام فعل به طريقى خاص و يا اخبار از حادثهاى است كه قبلًا و يا بعداً جامه تحقّق پوشيده و خواهد پوشيد و وجه مشترك در همه اين موارد همان ، حقّيّت و واقعيّت است كه به صورت خواست پروردگار در امور انشائيّه و يا اخبار از وقايع خارجى در امور و حوادث خارجيّه متبلور است .
حال كه مسأله وحى چنين تشخّص و ظهورى يافت چنانچه در فصل مربوط به آن نيز مفصلًا گذشت ، در مىيابيم كه تقليد طوطى نه بر اساس يك امر اعتبارى غير توليدى كه بر ميزان همان روش و مسيرى است كه زنبور عسل طى مىكند و از خود عسل توليد مىنمايد .
طوطى حيوانى است كه داراى قدرت و قوّهء تقليد است و اين تقليد را بر اساس همان غريزه و ملكاتى انجام مىدهد كه زنبور عسل بر اساس همان ملكات عسل توليد مىنمايد و توليد طوطى ، ديگر عسل نيست بلكه تقليد از سخنان و اطوار ديگران است و اين همان وحى است . و مگر قرار است وحى در همه يكسان باشد ؟ تازه كارى كه طوطى مىكند بسيار زيباتر و جذّابتر و قابل تحسينتر از عملى است كه زنبور عسل انجام مىدهد و هر دو اينها مسخّر به اراده و مشيّت پروردگارند ، هم زنبور و هم طوطى . ولى براى هر كدام مسير و منهجى خاص تبيين و تفسير و نهادينه شده است . زنبور به دنبال شهد گل رفتن
افق وحى (نقد نظريه دكتر عبد الكريم سروش درباره وحى) (فارسى) — صفحة 501
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٥٠١