بنابراين نفس رسول خدا را مىتوان به فردى تشبيه كرد كه نمايندگى از عدّه زيادى را براى انجام كارى به عهده گرفته است در اين صورت كلام او كلام آن افراد ، امضاء او ، امضاى آن اشخاص ، افعال و كردار او از جنبهء حقوقى افعال و كردار سايرين محسوب خواهد شد . پس نفس رسول خدا آينهاى است كه خداوند در انعكاس حقائق وحيانى بر آن آينه صاف و بىغشّ با تمام افراد در تعامل است و به همه افراد خطاب مىكند و همه افراد را تا روز قيامت مورد عتاب و تشويق قرار مىدهد و با تك تك افراد گفتگو مىكند و بر آنها افاضه مىكند و در اين قسمت هر كس به مقدار وسعت اطّلاعات و ميزان ادراك و شعور و مرتبه نفسانى او و رتبه روحانى او از اين وحى الهى بهرهمند مىگردد و به همان مقدار با رسول خدا وجه مشترك پيدا مىكند . طبيعى است آن كه در جميع مراتب وحى همواره همگام و همراه با آن حضرت مىتواند باشد و به همان افق و عرصهاى كه او گام نهاده است او نيز گام مىگذارد وجود امام معصوم عليهالسّلام است كه در مسأله دريافت حقائق وحيانى دوشادوش رسول خدا در سير و حركت مىباشد و پس از امام عليهالسّلام نوبت به عرفاى الهى و اولياء ربّانى مىرسد و پس از آنها ديگر هر كسى به ميزان مرتبت خود از اين سفره گستردهء معرفت توشه برمىدارد . از اينجا استفاده مىكنيم اينكه در كلام معصوم عليهالسّلام و نيز در توصيّه عرفاى الهى وارد است كه هنگام قرائت قرآن بايد چنين تصوّر نمود كه خداى متعال او را مورد خطاب قرار داده است به اين نكته برمىگردد كه قرآن بر تك تك افراد نازل شده است و تك تك اشخاص مورد خطاب مستقيم نه بالعرض و واسطه ، قرار گرفتهاند و در اين صورت حتّى ما كه پس از صدها سال از زمان نزول وحى و قرآن پا به عرصه دنيا گذاشتهايم وقتى آيات قرآن را مىخوانيم بايد چنان بخوانيم كه گويا خود رسول خدا اينك مشغول قرائت آن است و در اين فرض است كه قارى را خداوند و مستمع را
افق وحى (نقد نظريه دكتر عبد الكريم سروش درباره وحى) (فارسى) — صفحة 482
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٤٨٢