حال با توجّه به چنين تصويرى ببينيم آنچه را كه بعضى منافى با آيات قرآن مىپندارند واقعاً چنين است ؟ يا اينكه برعكس خود اين تصوير مصحّح و محقّق كيفيّت نزول آيات مىباشد .
نفس رسول خدا نمىتواند هم صادر كننده و هم شنونده و مخاطب آيات إلهى باشد
از جمله اشكالاتى كه بر اين تفسير شده است اين است كه در بسيارى از آيات قرآن ، ابتداى آيه با كلمهء ( قُل ) : « بگو اى پيامبر » ، آغاز مىشود چون آيه شريفه : قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَد [ 1 ] يا آيه : قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى كَلِمَة سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ [ 2 ] و يا آيه شريفه : قُلْ لِلْمُؤْمِنينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِم [ 3 ] و دهها آيه ديگر كه همگى با اين كلمه شروع مىشود و حكايت از اين دارد كه مخاطب اين آيات خود رسول الله است نه شخص ديگر ، پس بايد ريشه اين خطاب از ناحيه پروردگار باشد و نفس رسول خدا نمىتواند هم صادر كننده اين خطاب و هم شنونده و مخاطب باشد ، اين دو با يكديگر منافات دارد .
در پاسخى كه صاحب مقاله بر اين اشكال عرضه مىدارد چنين مىگويد :
اينكه قرآن بر قلب پيامبر نازل شده است و اينكه جبرائيل آورنده آنهاست و اينكه كلام الله است و اينكه پر از واژههاى ( قل ) است و اينكه گاه در نزول وحى تأخيرى مىافتاده و پيامبر به انتظار مىنشسته است و اينكه پيامبر از تعجيل در خواندن قرآن نهى شده است و اينكه حقّ تغيير دادن آيات را نداشته است ، و اينكه كلام خدا چنانچه وى مىخواسته به دست مردم رسيده است و اينكه قرآن كتابى خارقالعاده و معجزه است و امثال آن چه ناسازگارى دارد با اينكه همه قرآن محصول كشف و تجربه انسانى مبعوث ، و مؤيّد و فوقالعاده است كه كلامش مقبول خداوند و كشفش محصول لحظاتى ناب و نادر از تجربهاى متعالى و روحانى است ؟
هامش
[ 1 ] - سوره الإخلاص ( 112 ) آيه 1 .
[ 2 ] - سوره آل عمران ( 3 ) صدر آيه 64 .
[ 3 ] - سوره النّور ( 24 ) صدر آيه 30 .