و در لوح محفوظ ثابت و لايتغيّر بوده است در نفس مطهّر و صافى آن ولىّ الهى نازل نموده ، از آنجا به عالم خارج منتقل مىنمايد و اين همان حقيقت وحى است كه از عصمت مطلقه برخوردار بوده و هيچ خطاء و خلافى در او مشاهده نخواهد شد و همين مرتبه از عصمت فرق بين او را با ساير مفاهيم و معانى وارده بر نفوس و قلوب باقى از افراد صالح و درستكار روشن و آشكار مىسازد .
در پديدهء تصوّرات و تصديقات ذهنى ساير افراد گرچه از صلحاء و نيكوكاران باشند ، باز از عدم دخالت نفس در شكلگيرى آن پديده و صورت نمىتوان يقين حاصل نمود و احتمال بروز خطاء و چه بسا اعمال رويّه در كيفيّت و تبلور آن صورت بسيار زياد است .
بدين جهت است كه گفتار معصومين عليهمالسّلام مىتواند براى ابديّت جاودان و زنده بماند ولى كلام ساير افراد گرچه افرادى شايسته و بايستهاى باشند ، محدود به زمان خود و شرائط خود است و پس از مرگ از حجيّت و دلالت ساقط مىشود . و بر اين اساس است كه تقليد از ميّت گرچه اعلم علماى عصر خود باشد جائز نيست و مقلّد بايد از مجتهد اعلم زنده تقليد نمايد ، زيرا حجيّت فتواى مجتهد در زمان حيات او مشروط به بقاء و مطالعه و بحث و فحص و تتبّع كتب و مصادر و اعمال رويّه و تأمّل در كيفيّت دلالت و ملاحظه سند و جهت صدور و عوامل بسيار ديگر است كه قطعاً در چنين شرائطى محصول و نتيجه اين عوامل و امور در فتواى صواب و خطاء به ميزان قدرت عقلى و اطّلاع بر مبانى فقهى و فلسفى و عرفانى و تاريخى و اعتقادى بر مىگردد و چه بسا كمترين خطاء و اشتباه در هر يك از اين موارد ذكر شده نتيجهاى جدا و منعزل از نتيجهء ديگر به بار مىآورد و كسى نمىتواند مدّعى عصمت و مصونيّت از خطاء چه در تتبّع از اصل مصادر و مسانيد و چه در مقام استنباط و استخراج حكم گردد ، و لذا ممكن است و بسيار نيز اتّفاق افتاده است كه يك
افق وحى (نقد نظريه دكتر عبد الكريم سروش درباره وحى) (فارسى) — صفحة 305
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٣٠٥