اشياء در مقام علمى حضرت حقّ حضور نفس ملكوتى و مجرّده آن اشياء با تمام خصوصيات ، بدون ذرّهاى كاستى و نقصان در هيچ يك از آثار و لوازم وجودى آن حتّى يك پلك چشم به هم زدن در علم عنائى حقّ به نحو علم حضورى و حقيقى و وجودى موجود است .
شاهد بر اين مطلب روايات و احاديثى است كه مقدارى از آن در اين فصل ذكر شد و نيز حكايات و داستانهائى است كه باز مقدارى از آن گذشت و نيز خوابها و مكاشفاتى است از حوادث آينده كه با عدم خلقت حقيقت ملكوتى و برزخى اشياء هيچ تناسبى نخواهد داشت .
ادراك صحيح اين مطلب ما را در شناخت كنه و واقعيّت پديده وحى كمك بسيارى خواهد كرد و كيفيّت نزول وحى و قرآن را براى ما بسيار سهل و آسان مىنمايد .
چند نكته در خاتمه بحث حقيقت علم ( نكته دوّم )
نكتهء دوّم :
طبق آيات صريحه قرآن كريم اطّلاع بر غيب به برگزيدگان از خلائق الهى تفويض شده است و نيز روايات متواتره بر اين مطلب گواه است . اما در بعضى از آيات مىبينيم كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم در مواجهه با اشكال مشركين مبنى بر اطّلاع بر غيب خود را يك فرد عادى مانند ساير افراد بشر به حساب مىآورد ، كه فقط به واسطه تفضّل الهى وحى بر ايشان نازل مىشده است و بس و مزيّت ديگرى بر ساير افراد ندارد .
در سوره كهف آيه صد و ده مىفرمايد :
قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَىَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَة رَبِّهِ أَحَدا . [ 1 ]
هامش
[ 1 ] - سوره الكهف ( 18 ) آيه 110 .